Το ντεμακιγιάζ της ελληνικής οικονομίας

Μέχρι σήμερα το σύνολο των επενδύσεων εξακολουθεί να κινείται υποτονικά με έμφαση σε κατοικίες και εξαγορές, οι ξένες άμεσες επενδύσεις αυξάνουν αλλά με συνεχώς επιβραδυνόμενο ρυθμό (ο μέσος μηνιαίος όρος των εισροών τους το πρώτο εξάμηνο του 2019 παρέμεινε ίδιος στα 313 εκατ. και στο επόμενο πεντάμηνο 2019 επί διακυβέρνησης ΝΔ), ενώ οι περίφημες εμβληματικές επενδύσεις καθυστερούν

Του Κώστα Καλλωνιάτη*

Η προσπάθεια του υπουργού Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρα να τονώσει ψυχολογικά τους παράγοντες της οικονομίας προκειμένου να προσελκύσει επενδύσεις και να επιταχύνει τον ρυθμό ανάκαμψης της οικονομίας είναι κατανοητή. Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε δύσκολη καμπή, καθώς δοκιμάζει μία «νέα», κοινωνικά επώδυνη και αμφίβολης αποτελεσματικότητας πολιτική, ενώ αντιμετωπίζει δυσμενές διεθνές περιβάλλον. Όταν όμως η τόνωση του ηθικού βασίζεται σε αυθαίρετες εκτιμήσεις και εξωραϊσμό της πραγματικότητας, τότε το τίμημα είναι η καλλιεργούμενη φούσκα των προσδοκιών να σκάσει στα μούτρα της ίδιας της οικονομίας. Κάτι που είναι επικίνδυνο και γι’ αυτό μη ανεκτό.

Συγκεκριμένα ο κ. Σταϊκούρας θεωρεί ότι:

α) «Η συνεχής μείωση του επιτοκίου και η διατήρησή του σε χαμηλό ύψος αποδεικνύουν την εμπιστοσύνη των αγορών στην πορεία και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, καθώς και στην ασκούμενη οικονομική πολιτική της κυβέρνησης».

β) «Η Ελλάδα ξεπερνά τους αναπτυξιακούς της στόχους».

γ) «Η Ελλάδα ξεπέρασε την κρίση».

Ας τα δούμε με αντίστροφη σειρά.

Η κρίση παραμένει

Η Ελλάδα βγήκε από τα Μνημόνια και από την ύφεση, ωστόσο δεν ξεπέρασε την κρίση. Όχι οριστικά τουλάχιστον. Δεν θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί σοβαρά κάτι τέτοιο όταν η ελληνική οικονομία παραμένει στην Ευρώπη η πιο χρεωμένη δημοσιονομικά, βαρύνεται με την υψηλότερη ανεργία και φτώχεια, ενώ φέρει δέκα φορές υψηλότερο ποσοστό κόκκινων δανείων με συνέπεια το τραπεζικό της σύστημα να έχει πρακτικά παραλύσει αδυνατώντας να χρηματοδοτήσει επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Κυρίως, όμως, δεν έχει ξεπεράσει την κρίση, γιατί, ενώ αυξάνει σταθερά την εξωστρέφεια και εξάρτησή της από την ευρωπαϊκή και διεθνή οικονομία, οι τελευταίες εισέρχονται με ταχύ ρυθμό σε μια νέα μεγάλη κρίση (βλ. υπερχρέωση, σταθερά χαμηλότεροι ρυθμοί μεγέθυνσης, φούσκα περιουσιακών στοιχείων, εμπορικοί και νομισματικοί πόλεμοι, γεωπολιτικές συγκρούσεις, επιδημία κορωνοϊού, κλιματική αλλαγή).

Επίσης από πουθενά δεν προκύπτει ότι η Ελλάδα ξεπερνά τους αναπτυξιακούς της στόχους. Να θυμίσουμε στον κ. υπουργό ότι προεκλογικά η Ν.Δ. υποσχόταν ετήσιους ρυθμούς ανάπτυξης 4% και επενδυτικά τσουνάμι. Ο πρόσφατος προϋπολογισμός για το 2019 και το 2020 θέτει στόχους 2% και 2,8% αντίστοιχα, ενώ οι τελευταίες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μιλούν για 2,2% και 2,4% αντίστοιχα και ανάλογες είναι οι προβλέψεις του ΔΝΤ, του ΟΟΣΑ, της Τράπεζας της Ελλάδος και του ΙΟΒΕ (καμία δεν υπερβαίνει το 2,5%). Προβλέψεις κατά τεκμήριο αισιόδοξες, αφού δεν έχουν λάβει υπόψη τους τις επιπτώσεις του Brexit και της επιδημίας. Επιπλέον ο όγκος των επενδύσεων στο εννεάμηνο του 2019 αυξήθηκε ετησίως μόλις 1%. Τώρα, αν ο Χρ. Σταϊκούρας θεωρεί ότι το 2,2% αύξησης του ΑΕΠ που εκτιμά η Κομισιόν για το 2019 στοιχειοθετεί υπέρβαση του στόχου για 2% που προέβλεπε ο προϋπολογισμός, τότε να τονίσουμε πως πρόκειται απλώς για μια εκτίμηση και να θυμίσουμε ακόμη ότι με βάση το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα (εκτιμούσε ανάπτυξη 2,6%) συνιστά υστέρηση έναντι του στόχου.

Τέλος, η μικρή επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ σε 2,4% το 2020 που εκτιμά η Κομισιόν υπολείπεται πάλι του στόχου για ανάπτυξη 2,8% (επίσημα) έως και 3% (ανεπίσημα) που έχει θέσει η κυβέρνηση.

Όσον αφορά την εμπιστοσύνη των αγορών στην πορεία και τις προοπτικές της οικονομίας, το μόνο ρεαλιστικό κριτήριο αξιολόγησής τους είναι η αύξηση των εισροών Ξένων Άμεσων Επενδύσεων (ΞΑΕ) και η αύξηση του όγκου των συνολικών πραγματικών επενδύσεων. Μέχρι σήμερα το σύνολο των επενδύσεων εξακολουθεί να κινείται υποτονικά με έμφαση σε κατοικίες και εξαγορές, οι ΞΑΕ αυξάνουν αλλά με συνεχώς επιβραδυνόμενο ρυθμό (ο μέσος μηνιαίος όρος των εισροών τους το πρώτο εξάμηνο του 2019 παρέμεινε ίδιος στα 313 εκατ. και στο επόμενο πεντάμηνο 2019 επί διακυβέρνησης Ν.Δ.), ενώ οι περίφημες εμβληματικές επενδύσεις καθυστερούν.

Καθώς η εξυπηρέτηση του χρέους έχει ρυθμιστεί για αρκετά χρόνια (βλ. αναδιάρθρωση χρέους επί ΣΥΡΙΖΑ), είναι φυσιολογικό οι αγορές να δείχνουν εμπιστοσύνη στη μεσοπρόθεσμη ικανότητα αποπληρωμής του ελληνικού χρέους και με τη βοήθεια της διεθνούς τάσης για αρνητικά επιτόκια η απόδοση των ελληνικών ομολόγων να έχει μειωθεί περαιτέρω. Άλλο, όμως, εμπιστοσύνη στη δημοσιονομική σταθερότητα και άλλο στις προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας. Απόδειξη είναι η πρόβλεψη της Κομισιόν για ανάπτυξη μόλις 2% της ελληνικής οικονομίας το 2021, η οποία είναι σαφώς χαμηλότερη του 2,4% που εκτιμά για το 2020.

Με σβηστούς κινητήρες

Η ελληνική οικονομία μοιάζει με ένα τετρακινητήριο αεροπλάνο. Ο πρώτος κινητήρας, η ιδιωτική κατανάλωση, χάνει σοβαρά ρυθμό (ετήσια αύξηση μόλις 0,2% το εννεάμηνο 2019 έναντι 1% το ίδιο διάστημα 2018) και αύξηση όγκου λιανικού εμπορίου στο εντεκάμηνο 1% το 2019 έναντι 1,6% το 2018 αντίστοιχα. Ο δεύτερος κινητήρας, οι εξαγωγές αγαθών, έχει σχεδόν σβήσει (1% το 2019 έναντι 16% το 2018). Ο τρίτος, η βιομηχανική παραγωγή, έχει ήδη σιγήσει (-0,8% το 2019 έναντι 1,7% το 2018). Τέλος, ο τέταρτος, ο τουρισμός, είναι ο μόνος που ακόμη λειτουργεί, αλλά πρόκειται να δεχθεί σοβαρό πλήγμα λόγω των επιπτώσεων του Brexit, της επιδημίας και της παγκόσμιας οικονομικής επιβράδυνσης.

Αλήθεια, ο πιλότος του ελληνικού αεροπλάνου, ο Χρ. Σταϊκούρας, έχει αντιληφθεί ότι εισέρχεται σε κυκλώνα (νέα διεθνή κρίση) με έναν κινητήρα σβηστό, δύο που υπολειτουργούν και έναν που σύντομα θα αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα;

* Ο Κώστας Καλλωνιάτης είναι επιστημονικός συνεργάτης του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ

Μ’ Εκείνον συμφωνείτε;

Θέμης Αχτσιόγλου

Δεν πρόκειται για ανταπόκριση από τη Μόρια. Είναι τα λόγια του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης, που γράφτηκαν πριν από δεκαεπτά σχεδόν αιώνες και περιγράφουν μια κατάσταση σαν τη σημερινή για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες.

«Ήρθαν έτσι τα πράγματα, ώστε γύρω μας να αφθονούν οι γυμνοί και οι άστεγοι. Είναι πάμπολλοι οι πρόσφυγες που χτυπούν τις πόρτες μας. Πάμπολλοι είναι και οι ξένοι και οι μετανάστες. Όπου κι αν κοιτάξεις, θα δεις χέρια απλωμένα σε ζητιανιά. Για σπίτι έ­χουν το ύπαιθρο. Κατάλυμα βρίσκουν στις στοές, τις παρόδους και τα ερημικότερα ση­μεία της αγοράς. Φωλιάζουν σε τρύπες όπως οι νυχτοκόρακες και οι κουκουβάγιες.

 Το ρούχο τους είναι διάτρητα κουρέλια. Για χωράφι έχουν τη διάθεση όσων δίνουν ελεημοσύνη. Για τροφή, ό,τι τύχει. Πίνουν νερό από τις κρήνες, όπως τα ζώα, και για ποτήρια έχουν τις χούφτες τους. Για αποθήκη έχουν την κοιλιά τους, όσο μπορεί αυτή να συγκρατήσει ό,τι μπαίνει μέσα. Τραπέζι τους είναι τα γόνατα τους διπλωμένα. Κρεβάτι, το έδαφος. Μπάνιο, κάποιος ποταμός ή λίμνη, όπως τα έχει προσφέρει ακατέργαστα και κοινά σε όλους ο Θεός.

 Η ζωή τους είναι πλέον γεμάτη μετακινήσεις και αγριάδα, όμως δεν ήταν έτσι εξαρχής. Ας όψονται η συμφορά και η ανάγκη».*

Όχι! Δεν πρόκειται για ανταπόκριση από τη Μόρια. Είναι τα λόγια του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης, που γράφτηκαν πριν από δεκαεπτά σχεδόν αιώνες και περιγράφουν μια κατάσταση σαν τη σημερινή για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες.
Απέναντι σ’ αυτούς τους ανθρώπους πώς πρέπει να συμπεριφερθούν οι Χριστιανοί;
Την απάντηση τη δίνει ένας άλλος άγιος της Εκκλησίας, ο Μέγας Βασίλειος:
 «Αν χτυπήσει την πόρτα σου κάποιος που πασχίζει να αντιμετωπίσει την ανάγκη του, μην ζυγίσεις τα πράγματα με ανώμαλο τρόπο. Μην πεις, δηλαδή, "Αυτός είναι φίλος, είναι ομόφυλος, με έχει ευεργετήσει παλιότερα, ενώ ο άλλος είναι ξένος, αλλόφυλος, άγνωστος". Αν κρίνεις άνισα, ούτε συ θα ελεηθείς. Μία είναι η ανθρώπινη φύση -και ο ένας και ο άλλος είναι άνθρωπος,- κοινή είναι και στους δύο η ανάγκη, κοινή η φτώχεια. Πρόσφερε και στον αδελφό και στον ξένο. Στον μεν αδελφό σου να μη γυρίσεις την πλάτη, τον δε ξένο κάν' τον αδελφό σου.
 Ο Θεός θέλει να στηρίξεις τους αναγκεμένους κι όχι να κάνεις διακρίσεις ανάμεσα στους ανθρώπους. Δεν θέλει να δίνεις στον ομόφυλο και να αποδιώχνεις τον ξένο. Όλοι είναι ομόφυλοι, όλοι είναι αδέρφια, όλοι είναι παιδιά ενός πατέρα. Υπάρχει κόσμος που τον ξερίζωσε κάποια συμφορά και δεν του έχει απομείνει τίποτα, παρά μόνο η ψυχή και το σώμα του. Εμείς όμως, όσοι έχουμε γλυτώσει άγευστοι συμφορών, ας μοι­ραστούμε με εκείνους την ευημερία μας. Ας αγκαλιάσουμε τους αδελφούς μας, που μόλις και μετά βίας έχουν διασωθεί».*
Τα παραπάνω λόγια ήρθαν στο νου, διαβάζοντας την είδηση ότι χριστιανικά σωματεία «με την ευλογία της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης» οργανώνουν εκδήλωση την Κυριακή, 16 Φεβρουαρίου 2020, στο «Βελλίδειο», με θέματα τη Συμφωνία των Πρεσπών, τη «λαθρομετανάστευση» και το δημογραφικό και με γενικό τίτλο «Εμείς δεν συμφωνήσαμε». Το κείμενο της πρόσκλησης και η σύνθεση του πάνελ των ομιλητών δεν αφήνουν την παραμικρή αμφιβολία για την πραγματική στόχευση των διοργανωτών και τον εθνικιστικό, ξενοφοβικό και μισαλλόδοξο χαρακτήρα της εκδήλωσης.
Ειδικότερα για το μεταναστευτικό η πρόσκληση αναφέρει: «Στο φλέγον ζήτημα των μεταναστευτικών ροών, που κατακλύζουν την πατρίδα μας και έχουν δημιουργήσει ήδη συνθήκες ασφυξίας στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, βλέπουμε, αντί να γίνεται προσπάθεια θωράκισης της χώρας μας, να επιχειρείται μεταφορά του προβλήματος και στην ηπειρωτική χώρα, χωρίς να υπολογίζουν οι θιασώτες αυτών των λύσεων τους κινδύνους για την κοινωνική και εθνική συνοχή από την ανεξέλεγκτη, και χωρίς σχέδιο και προοπτική, αντιμετώπιση του θέματος της παράνομης μετανάστευσης». Και λίγο παρακάτω, κάνοντας λόγο για την ανάγκη αύξησης των γεννήσεων των Ελλήνων: «… χωρίς αυτές το μέλλον της πατρίδας προβλέπεται ζοφερό, καθώς ο κίνδυνος για πληθυσμιακή, θρησκευτική και πολιτισμική αλλοίωση του πληθυσμού προβάλλει πιο υπαρκτός από ποτέ».
Γλώσσα διπλωματική, κομψή, υποκριτική. Που δεν μπορεί όμως να κρύψει τις διαθέσεις και το στόχο της. Που αν την άφηνες ελεύθερη, θα έλεγε καθαρά: «Δεν γουστάρουμε μετανάστες και πρόσφυγες στην Ελλάδα. Κάντε το βίο αβίωτο σε όσους έχουν έρθει. Κι αφήστε να πνιγούν όσοι έρχονται. Διώξτε τους όλους. Δεν θέλουμε ξένους στη χώρα μας».
Κι όλα αυτά στο όνομα του Χριστού, εκείνου του ξένου, για τον οποίο ο Ιωσήφ από την Αριμαθαία, έλεγε στον Πιλάτο, όπως καταγράφεται σε ύμνο της Μεγάλης Παρασκευής:
 «Δώσε μου αυτόν τον ξένο, που, από βρέφος που ήταν, ζούσε σαν ξένος στον κόσμο. Δώσε μου αυτόν τον ξένο, που οι ομοεθνείς του από μίσος τον θανατώνουν σαν ξένο. Δώσε μου αυτόν τον ξένο, που βλέποντας τον παράδοξο θάνατό του, παραξενεύομαι.
 Δώσε μου αυτόν τον ξένο, που γνωρίζει να φιλοξενεί τους φτωχούς και ξένους. Δώσε μου αυτόν τον ξένο, που από φθόνο οι Εβραίοι τον αποξένωσαν απ' τον κόσμο. Δώσε μου αυτόν τον ξένο για να τον κρύψω στον τάφο, αφού, σαν ξένος, δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι. Δώσε μου αυτόν τον ξένο…».
Όσοι πάντως πιστοί θελήσουν να συμμετάσχουν στην παραπάνω εκδήλωση των χριστιανικών σωματείων, ας θυμηθούν, πριν πάνε, κοιτώντας ταυτόχρονα μια φωτογραφία απ’ το κολαστήριο της Μόριας, τα λόγια που θα ακουστούν στο Ευαγγέλιο της επόμενης Κυριακής, 23 Φεβρουαρίου: «Πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα και δεν μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και σε φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε». Κι ας μην αναρωτηθούν: «Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή ξένο ή γυμνό ή ασθενή ή σε φυλακή, και δεν σε υπηρετήσαμε;».
 Η απάντηση θα είναι ίδια, όπως εδώ και αιώνες, και τρομερή: «Εφόσον δεν το κάνατε αυτό σε έναν από τούτους τους ελάχιστους, δεν το κάνατε ούτε σε μένα».
Το κρίσιμο λοιπόν ερώτημα για τα χριστιανικά σωματεία και τους Χριστιανούς είναι: «Καλά. Δεν συμφωνήσατε για αυτά που αναφέρονται στην πρόσκλησή σας. Μ’ Εκείνον συμφωνείτε;».
   
* Η νεοελληνική απόδοση των πατερικών κειμένων είναι του θεολόγου Θανάση Παπαθανασίου.

Η ψευδεπίγραφη αύξηση των μισθών και το διακύβευμα

Γιώργος Μακράκης, Πρόεδρος Ομοσπονδίας Υπαλλήλων ΟΑΕΔ

Αφού η κυβέρνηση θεωρεί απαραίτητο το επίδομα ανεργίας, γιατί ξεκινά τη μείωση των εισφορών και άρα τη μείωση των πόρων από το επίδομα αυτό; Γιατί μια φιλελεύθερη κυβέρνηση, όπως θέλει να ονομάζεται, κρατικοποιεί επιδόματα τα οποία είχαν εξασφαλισμένους πόρους;

Πανηγυρίζει η κυβέρνηση ότι από 1/6 θα αυξηθεί ο μισθός των πλήρως απασχολουμένων στον ιδιωτικό τομέα εξαιτίας της μείωσης των εισφορών υπέρ ΟΑΕΔ κατά 0,90 της μονάδας.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 1η: Ακόμα κι αυτή η μείωση των εισφορών (που δεν θα έχει θετικό πρόσημο για την κοινωνία και θα το εξηγήσουμε) είναι ετεροβαρής υπέρ του εργοδότη, 0,48% για τον εργοδότη, 0,27% για τον εργαζόμενο.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 2η: Η αύξηση που θα προκύψει, 2,73 ευρώ στον μισθό των εργαζομένων και 3,12 ευρώ για τους εργοδότες, είναι ποσά που δεν μπορούν να επιφέρουν καμιά συνέπεια στο βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων, καμιά άμεση συνέπεια στην κερδοφορία των επιχειρήσεων και καμιά συνέπεια εν τέλει στην πορεία της οικονομίας, της ανάπτυξης και της εργασίας.

Η μείωση των εισφορών αφορά κατά 0,75% τη μείωση των ασφαλίστρων υπέρ του κλάδου της ανεργίας, αφορά δηλαδή την ασφάλιση του εργαζομένου για τον κίνδυνο της ανεργίας, ακόμα πιο λιανά αφορά το επίδομα ανεργίας.

Ενα πρώτο ερώτημα προς την κυβέρνηση είναι αν θεωρεί απαραίτητο το επίδομα ανεργίας. Φαντάζομαι πως η απάντηση θα είναι αναφανδόν «ναι». Αφού όμως θεωρεί απαραίτητο το επίδομα ανεργίας, γιατί ξεκινά τη μείωση των εισφορών και άρα τη μείωση των πόρων από το επίδομα αυτό;

Ενα δεύτερο ερώτημα είναι γιατί μια φιλελεύθερη κυβέρνηση, όπως θέλει να ονομάζεται, κρατικοποιεί επιδόματα, τα οποία είχαν εξασφαλισμένους πόρους. Εδώ ακριβώς παρατηρούμε ένα άλλο παράδοξο. Ποιο είναι το παράδοξο; Η συγκεκριμένη κυβέρνηση που η κατεύθυνσή της είναι «όλα στους ιδιώτες» θα περίμενε κανείς ότι δεν θα αναλάμβανε να «φορτώσει» στον κρατικό προϋπολογισμό τους πόρους για τα επιδόματα ανεργίας, τη στιγμή που οι πόροι για τα επιδόματα είναι εξασφαλισμένοι και με το παραπάνω, από τις εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών.

Διευκρινίζουμε ξανά ότι οι πόροι για τα επιδόματα ανεργίας προέρχονται από ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών, που η κυβέρνηση έρχεται τώρα με νόμο να μειώσει. Η κρατική χρηματοδότηση είναι περιττή, αφού τα έσοδα από τις εισφορές φτάνουν και περισσεύουν για τα επιδόματα ανεργίας.

Μια κυβέρνηση, η όποια κυβέρνηση, η οποία επιδιώκει την ανάπτυξη θα αύξανε το επίδομα ανεργίας και τον αριθμό των δικαιούχων - δικά τους χρήματα είναι εξάλλου. Αντί αυτού η φιλελεύθερη κυβέρνηση μειώνει τις εισφορές, άρα μειώνει την ασφάλιση για τον κίνδυνο της ανεργίας και οδηγεί σε μια κοινωνία εργασιακού Μεσαίωνα.

Φαντάζομαι ότι η απάντηση της κυβέρνησης στην παραπάνω κριτική θα είναι ότι θα εγγυηθεί το επίδομα ανεργίας με χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό. Ενας παραλογισμός δηλαδή. Η φιλελεύθερη κυβέρνηση μειώνει τις εισφορές, μειώνει τους πόρους, τους ιδιωτικούς πόρους για την ασφάλιση του κινδύνου της ανεργίας και θα εγγυηθεί την κρατική επιχορήγηση; Είναι έτσι; Δεν είναι έτσι, αν έτσι νομίζετε.

Η κυβέρνηση δεν θα εγγυηθεί τίποτα και δεν θα διασφαλίσει τίποτα για το μέλλον. Η κυβέρνηση έχει έναν πραγματικά νεοφιλελεύθερο σχεδιασμό που ροκανίζει επικοινωνιακά και οικονομικά κάθε μορφή στήριξης στους αδύναμους, εν προκειμένω στους ανέργους. Δημιουργεί αργά και σταθερά ένα περιβάλλον για λίγους. Επιδιώκει φτηνή εργατική δύναμη για την ανάπτυξη των μεγάλων επιχειρήσεων και αυτό προϋποθέτει την έλλειψη υποστήριξης των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων για να οδηγηθούν αναγκαστικά στη φτηνή εργασία, σχεδόν στη δουλεία και τη δουλοπαροικία.

Το ασφαλιστικό ως κομματικό εργαλείο

Διονύσης Τεμπονέρας  δικηγόρος - εργατολόγος

Με το νέο νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό, που δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται σύντομα να αποτελέσει νόμο του κράτους, η κυβέρνηση της Ν.Δ. δεν κάνει τίποτα άλλο, παρά να «χαϊδεύει αυτιά» σε μικρές μειοψηφίες, εις βάρος της μισθωτής εργασίας. Δυστυχώς, με την τακτική αυτή υποθηκεύει το μέλλον των συντάξεων και καταδικάζει τους νέους εργαζόμενους σε μια μόνιμη κοινωνική ανεπάρκεια

«Εργαλειοποίηση», σύμφωνα με το σύγχρονο λεξικό, είναι η συμφεροντολογική αντιμετώπιση μιας κατάστασης. Ο ενεργών, αξιοποιεί πρόσωπα, γεγονότα ή καταστάσεις για να αποκομίσει υλικό ή ηθικό όφελος.
Μήπως και κομματικό, θα αναρωτηθεί κανείς;
Με το νέο νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό, που δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται σύντομα να αποτελέσει νόμο του κράτους, η κυβέρνηση της Ν.Δ. δεν κάνει τίποτα άλλο, παρά να «χαϊδεύει αυτιά» σε μικρές μειοψηφίες, εις βάρος της μισθωτής εργασίας. Δυστυχώς, με την τακτική αυτή υποθηκεύει το μέλλον των συντάξεων και καταδικάζει τους νέους εργαζόμενους σε μια μόνιμη κοινωνική ανεπάρκεια.
Παράλληλα, αξιοποιεί τις αποφάσεις του ΣτΕ, που δημοσιεύτηκαν τον Οκτώβριο του 2019, για να ευχαριστήσει και να ικανοποιήσει την «κομματική της πελατεία», που της έδωσε την πρωτιά, στις πρόσφατες εκλογές της 7ης Ιουλίου.
Συγκεκριμένα:
1. Η Νέα Δημοκρατία στους ελεύθερους επαγγελματίες κατέγραψε ποσοστό 44,6%, την ώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ συγκέντρωσε μόλις 24,5%.
Τι κάνει η κυβέρνηση με το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο;
α) ''Χαρίζει'' στα μεγάλα εισοδήματα των ελευθέρων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων τεράστια ποσά, απαλλάσσοντάς τους από το κοινωνικό-ασφαλιστικό κόστος. Αποσυνδέει τις ασφαλιστικές εισφορές από το εισόδημα, ενισχύοντας τα ''μεγάλα βαλάντια". Δημιουργεί κατώτατη υποχρεωτική κλίμακα εισφορών, αυξημένη κατά 20% για τα χαμηλά εισοδήματα και υποπολλαπλάσια για τα εισοδήματα άνω των 50.000 ευρώ.
β) Απαλλάσσει όσους έχουν παράλληλες δραστηριότητες (και μισθωτοί και ελεύθεροι επαγγελματίες) από την επιπρόσθετη εισφορά για τη δεύτερη απασχόληση. Σκόπιμα αφήνει να εννοηθεί ότι η εν λόγω διάταξη αφορά τα «μπλοκάκια», ενώ στην ουσία αφορά κυρίως υψηλόμισθους, που παράλληλα μετέχουν σε εταιρείες, δικηγόρους, γιατρούς και μηχανικούς του δημοσίου, με παράλληλες δραστηριότητες κ.λπ.
γ) Ορίζει σταθερή εισφορά υπέρ υγείας για τους ελεύθερους επαγγελματίες (60 ευρώ) από τη δεύτερη κλίμακα και πάνω, τη στιγμή που για τους μισθωτούς παραμένει το 7,10% υπέρ υγείας (δηλαδή οι μισθωτοί θα πληρώνουν περισσότερα, αν έχουν μισθό πάνω από 810 ευρώ, από έναν ελεύθερο επαγγελματία με εισόδημα 100.000 ευρώ για την ίδια αντιπαροχή, δηλαδή την υγειονομική περίθαλψη).
2. Οι ψηφοφόροι 55+ ετών προτίμησαν κατά 44,3% τη Νέα Δημοκρατία, ενώ το 28,2% ΣΥΡΙΖΑ.
Τι κάνει η κυβέρνηση με το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο;
α) Η Ν.Δ. ευνοεί μέσω των νέων ποσοστών αναπλήρωσης όσους έχουν ασφάλιση άνω των 30 ετών, δηλαδή τους σημερινούς πενηνταπεντάρηδες. Επίσης, μέσω του επανυπολογισμού των συντάξεων, χορηγεί αναδρομικά επιπλέον αυξήσεις, σε όσους έχουν πάνω από 30 χρόνια ασφάλισης και έχουν συνταξιοδοτηθεί πρόσφατα.
β) Μειώνει το πέναλτι στην απασχόληση συνταξιούχων από το 60% στο 30% και δίνει τη δυνατότητα σε όσους είναι άνω των 62 ετών να λαμβάνουν και τον μισθό και το 70% της σύνταξής τους, ακόμα και αν διορίζονται σε φορείς γενικής κυβέρνησης.
γ) Αυξάνει άνω του 8% το ποσό της σύνταξης σε όσους έχουν 40 χρόνια ασφάλισης, δίνοντας κίνητρα παραμονής στην εργασία για όσους έχουν ήδη πάνω από 35 χρόνια. Οι νέοι εργαζόμενοι με την ελαστικοποίηση της εργασίας και τα υψηλά ποσοστά ανεργίας είναι αδύνατον να φτάσουν τα 12.000 ένσημα σε ηλικία 62 ετών.
3. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε να διατηρήσει την πλειοψηφία των νέων με το μέρος του με 38% των νέων, να τον ψηφίζουν στην κάλπη. Η Νέα Δημοκρατία ακολούθησε στη δεύτερη θέση με 30,4%.
Τι κάνει η κυβέρνηση με το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο;
α) Οι νέοι εργαζόμενοι και υποψήφιοι συνταξιούχοι ακόμα και μετά από 30 χρόνια μένουν εγκλωβισμένοι σε συντάξεις ''πείνας''. Αμείβονται άλλωστε ήδη την τελευταία δεκαετία με εξαιρετικά χαμηλούς μισθούς, που προϊόντος του χρόνου θα αντιστοιχηθούν με χαμηλές συνταξιοδοτικές παροχές.
β) Οι σημερινοί νέοι σε ηλικίες 30-35 ετών θα είναι αδύνατον να συμπληρώσουν τις ηλικιακές προϋποθέσεις για σύνταξη πριν τα 67 (ενδεχομένως και τα 72 με το προσδόκιμο ζωής) αφού ο θεσμός των mini jobs κυριαρχεί σε μια απορρυθμισμένη αγορά εργασίας.
γ) Από το νομοσχέδιο, παρ’ όλο που αυτοαναγορεύεται σε ''μεταρρύθμιση'', απουσιάζει οποιαδήποτε πρόβλεψη για ενίσχυση της χρηματοδότησης των ασφαλιστικών Ταμείων για το μέλλον. Καμία πρόβλεψη και καμία προνοητικότητα για το αν και πώς θα πάρουν αξιοπρεπή σύνταξη, οι μελλοντικές γενιές, δηλαδή οι σημερινοί τριαντάρηδες.
Η Ν.Δ. χρησιμοποιεί το ασφαλιστικό για να εκφράσει το κοινωνικό - πολιτικό μπλοκ που εξουσιάζει τη χώρα, ακόμα και αν αυτό αποτελεί μια μικρή μειοψηφία.
Ακόμα και αν οι μισθωτοί συνεισφέρουν το 85% των εσόδων στα ασφαλιστικά Ταμεία και οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες μόνο το 15%, η κυβέρνηση νομοθετεί για τις ελίτ, παραγνωρίζοντας ότι οι χαμηλόμισθοι και χαμηλοσυνταξιούχοι είναι εκείνοι, που χρήζουν άμεσης και ισχυρότερης κοινωνικής προστασίας.
Η κυβέρνηση παίρνει πολλά από τους πολλούς και τα δίνει στους λίγους.
Αυτή η ανάποδη πυραμίδα μοιραία θα καταρρεύσει, υπό το βάρος των κοινωνικών αναγκών των λαϊκών στρωμάτων.
Είναι ζητούμενο για τα συνδικάτα και τον κόσμο της εργασίας, να καταλάβουν το κενό και να εκφράσουν ένα συνεκτικό σχέδιο αντιμετώπισης της υποβάθμισης της κοινωνικής προστασίας. Αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί με συνθήματα, αλλά με οργανωμένη δράση και στόχους, που θα ενώνουν και δεν θα χωρίζουν τους εργαζόμενους.

Τι αποκαλύπτουν οι ανισότητες...

Το πλουσιότερο 10% κατέχει το 40% του καθαρού πλούτου στη χώρα μας. Το 54% του πληθυσμού θεωρείται "οικονομικά ευάλωτο". Είναι εύκολο δηλαδή να πέσει κάτω από το όριο της φτώχειας σε περίπτωση που χάσει την εργασία του. Τα στοιχεία είναι από την έρευνα του ΣΕΒ για τις ανισότητες και την παροχή ευκαιριών και έγιναν γνωστά χθες.

Τον Νοέμβριο του 2019 η ανεργία ήταν 16,5%, οριακά χαμηλότερα από το 16,6% του περασμένου Οκτωβρίου. Οι άνεργοι έφτασαν τους 772.614 τον Νοέμβριο του 2019, κατά 8.701 λιγότεροι σε σχέση με τον Οκτώβριο. Τα στοιχεία είναι από την ΕΛ.ΣΤΑΤ. και έγιναν και αυτά γνωστά χθες.

Το 2018 η συγκέντρωση πλούτου στον κόσμο είχε επιταχυνθεί. 26 άνθρωποι κατείχαν τον ίδιο πλούτο με 3,8 δισεκατομμύρια από τους φτωχότερους ανθρώπους της Γης. Τα στοιχεία είναι τελευταία, δημοσιοποιήθηκαν τον Ιανουάριο του 2019 και προέρχονται από την έκθεση της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης Oxfam. 26 δισεκατομμύρια είχαν στα χέρια τους περιουσίες που ισούνται με τα εισοδήματα του φτωχότερου μισού της ανθρωπότητας...

Οι ανισότητες μεγαλώνουν. Οι δείκτες στην ανεργία και την απασχόληση είναι χειρότεροι από ανησυχητικοί. Στη χώρα μας την περίοδο της κρίσης η εσωτερική υποτίμηση έπληξε ανεπανόρθωτα, όπως φαίνεται μέχρι τώρα, τους μισθωτούς κυρίως του ιδιωτικού τομέα, αλλά και του Δημόσιου. Η εικόνα της ανισότητας γίνεται, όπως προκύπτει και από την έρευνα του ΣΕΒ, εντονότερη με την άνιση κατανομή πλούτου στην Ελλάδα.

Ανισότητες όμως δεν καταγράφονται μόνο στον πλούτο και στα εισοδήματα. Καταγράφονται, όπως επισημαίνουν επιστήμονες, και μεταξύ χωρών, αλλά και μεταξύ γενεών. Οι προοπτικές ευημερίας γίνονται λιγότερες για τη νέα γενιά όταν δεν υπάρχουν προϋποθέσεις και δυνατότητες για να της δοθούν τα κατάλληλα εφόδια...

Θα περίμενε κανείς να υπάρχει π.χ. σοβαρή πρόνοια από την κυβέρνηση να δοθεί προτεραιότητα στη στήριξη των νέων και ευρύτερα της νέας γενιάς ούτως ώστε να έχει όσο το δυνατόν καλύτερα εφόδια. Όταν όμως δεν μπορεί να δώσει λύσεις στο στοιχειώδες θέμα της παροχής σχολικών γευμάτων, πώς μπορεί να προχωρήσει στα άλλα; Μπορεί μια τέτοια κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τις ανισότητες; Μπορεί να διαμορφώσει πολιτικές περιορισμού τους;

Υπάρχει έστω μια σοβαρή ενέργεια, πρωτοβουλία ή κίνηση τους επτά μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη Ν.Δ. που να αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα ανισοτήτων στη νέα γενιά; Εκτός κι αν η στήριξη ιδιωτικών συμφερόντων στην Παιδεία θεωρείται ότι περιορίζει τις ανισότητες και δεν τις διευρύνει ακόμη περισσότερο...

Ευώνυμος

Οι <πράσινες> πολιτικές δεν είναι πολιτικά οθδέτερες

Πράσινες business με το νέο Εθνικό Σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα - Δημιουργείται έντονη δυσπιστία αν όντως το φυσικό αέριο θα εξυπηρετήσει τη λογική της μετάβασης από τον λιγνίτη στις ΑΠΕ ή ήρθε για να μείνει στο εθνικό ενεργειακό μίγμα, εξυπηρετώντας τα ιδιωτικά συμφέροντα 

Του Κωνσταντίνου Β. Χατζή*

Στις 28 Νοεμβρίου 2019 παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση της Ν.Δ. το νέο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), το οποίο βρίσκεται στη διαδικασία της διαβούλευσης στις αρμόδιες επιτροπές της Βουλής. Το συγκεκριμένο ΕΣΕΚ έρχεται να αντικαταστήσει το ΕΣΕΚ που είχε εκπονηθεί από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ τον περασμένο Ιανουάριο και είχε πάρει την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Παρουσιάζουμε έναν συγκριτικό πίνακα των στόχων της Ε.Ε. για το 2030 και των εθνικών στόχων όπως περιγράφονται στο ΕΣΕΚ του Ιανουαρίου του 2019 και το νέο υπό διαβούλευση ΕΣΕΚ του Νοεμβρίου του 2019. Όπως φαίνεται και από τον πίνακα, το αρχικό ΕΣΕΚ έθετε πιο μετριοπαθείς στόχους αλλά προς τη σωστή κατεύθυνση, σύμφωνα με το πνεύμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το νέο ΕΣΕΚ φαίνεται πιο τολμηρό και μέσα στο πλαίσιο της Ε.Ε. για κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη το 2050, καθώς οι στόχοι φαίνεται να ξεπερνούν και στις τρεις κατηγορίες τους μέσους ευρωπαϊκούς στόχους, γεγονός που εξηγείται από την απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει στην πλήρη απολιγνιτοποίηση της χώρας εμπροσθοβαρώς μέχρι το 2028.

 Το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο έρχεται να νομοθετήσει εκ νέου η ελληνική κυβέρνηση βρίσκει τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ να αποτελούν τη βάση σχεδιασμού και επικοινωνίας σε όλο τον κόσμο και στην Ε.Ε. το πλαίσιο για μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη ώς το 2050 να γίνονται όλο και πιο αυστηρό.

Ο εμβληματικός στόχος της νέας αναθεωρημένης κυβερνητικής στρατηγικής για το ΕΣΕΚ αποτελεί το ιδιαίτερα φιλόδοξο πρόγραμμα για τη δραστική και οριστική μείωση του μεριδίου λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή (απολιγνιτοποίηση), με χρονικό ορίζοντα την επόμενη δεκαετία, και την πλήρη αποβολή του από το εγχώριο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής μέχρι το 2028. Μπορεί εύκολα κανείς να συνειδητοποιήσει τη μεγάλη σημασία μιας τέτοιας στόχευσης τόσο σε εθνικό όσο και τοπικό επίπεδο για τις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και Αρκαδίας.

 Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες στρεβλώσεις και ερωτηματικά στο πώς παρουσιάζεται και σχεδιάζεται αυτή η πρόταση. Αρχικά πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως η ανάγκη για μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή είναι δεδομένη για όσους προσεγγίζουν με υπευθυνότητα και όχι επιφανειακά τα ζητήματα της κλιματικής κρίσης. Σύμφωνα με μελέτη του ΤΕ.Ε. Δυτικής Μακεδονίας, η έναρξη της μεταλιγνιτικής εποχής δεν εξαρτάται μονοσήμαντα από το μέγεθος των λιγνιτικών αποθεμάτων αλλά διαμορφώνεται από τις εθνικές πολιτικές στον τομέα της ενέργειας, την οικονομική βιωσιμότητα νέων λιγνιτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και τις νομικά δεσμευτικές περιβαλλοντικές υποχρεώσεις της χώρας μας (ΑΝΚΟ, 2014).

Εύλογα λοιπόν θεωρούμε ως χρόνο μετάβασης στη μεταλιγνιτική εποχή το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο η εκμετάλλευση του λιγνίτη διατηρεί την απαραίτητη δυναμική, ώστε να στηρίξει βιώσιμα την είσοδο της Ελλάδας σε καθεστώς χαμηλής λιγνιτικής εξάρτησης και εντέλει απεξάρτησης.

Είναι γεγονός πως η συζήτηση έπρεπε να είχε ξεκινήσει με σοβαρούς όρους τουλάχιστον την τελευταία δεκαετία (2010 - 2020), έτσι ώστε να μπορέσει να σχεδιαστεί επαρκώς η νέα εποχή και με σύμμαχο την τοπική κοινωνία που δικαιολογημένα αγωνιά πρωτίστως για τη διατήρηση των ελάχιστων θέσεων εργασίας, μιλώντας συγκεκριμένα για την περιοχή της Κοζάνης και της Πτολεμαΐδας.

 Η προηγούμενη κυβέρνηση δεν άδραξε την ευκαιρία να σχεδιάσει και να διαβουλευτεί με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για ένα οραματικό, προοδευτικό και δίκαιο σχέδιο απανθρακοποίησης της ενέργειας της χώρας. Κρύφτηκε πίσω από ένα αντιφατικό ΕΣΕΚ, όπου λιγνίτης και ΑΠΕ πήγαιναν χέρι - χέρι στο διηνεκές και μετατόπιζαν σε βάθος χρόνου τις κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον των περιοχών της Δυτικής Μακεδονίας.

 Έκλειναν έτσι το μάτι στους τοπικούς φορείς να συνεχίσουν τη διατήρηση ενός ξεπερασμένου και μονοδιάστατου μοντέλου ανάπτυξης πλήρως εξαρτημένου από τον λιγνίτη, ισχυρισμός που επιβεβαιώνεται αν αναλύσει κανείς τα στρατηγικά και επιχειρησιακά σχέδια της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας και των Δήμων Κοζάνης και Εορδαίας, τα οποία προσέγγιζαν το θέμα επιφανειακά και έπεφταν συχνά σε αντιφάσεις του τύπου: και κάρβουνο και φυσικό περιβάλλον, και ενεργειακό κέντρο της χώρας και επιστροφή στον πρωτογενή τομέα και τα τοπικά προϊόντα.

Χωρίς διαβούλευση

Όσον αφορά τα σημερινά δεδομένα, το όλο εγχείρημα ξεκίνησε με λάθος τρόπο. Είναι εντελώς εσφαλμένη η επιλογή να ανακοινώσει αιφνιδιαστικά ο πρωθυπουργός στη συνέλευση του ΟΗΕ, δεσμεύοντας με αυτόν τον τρόπο τη χώρα, την πλήρη απολιγνιτοποίησή της έως το 2028, χωρίς να έχει προηγηθεί η απαραίτητη διαβούλευση με την επιστημονική κοινότητα και την τοπική κοινωνία, χωρίς καν να έχει δημιουργηθεί το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι το ΕΣΕΚ παρουσιάστηκε στις 28.11.2019 και η εξαγγελία του πρωθυπουργού στον ΟΗΕ έγινε στο τέλος Σεπτεμβρίου του 2019.

Ενστάσεις στις επιλογές

Το ΕΣΕΚ είναι ένα πολύ σοβαρό εργαλείο στον σχεδιασμό της ενεργειακής πολιτικής για την επόμενη δεκαετία, ειδικά όταν εμπεριέχει μια τέτοια, στρατηγικής σημασίας απόφαση για ολόκληρη την χώρα. Με όλα αυτά, τα ερωτηματικά και οι ενστάσεις για τις επιλογές τους είναι πλέον αρκετές. Αναλυτικά:

- Η Ευρώπη έχει αποφασίσει την πλήρη απανθρακοποίησή της έως το 2050 ώστε να καταστεί την κλιματικά ουδέτερη. Εδώ κρύβεται και η πρώτη στρέβλωση του νέου ΕΣΕΚ, στο οποίο καταγράφεται μια αρκετά φιλόδοξη απόφαση για ολική απολιγνιτοποίηση μέχρι το 2028, ενώ ταυτόχρονα συνδέεται πλήρως η εθνική οικονομία με το φυσικό αέριο. Το ΕΣΕΚ προβλέπει την αύξηση του φυσικού αερίου κατά 80 % έως το 2030, καθώς αυτό θα είναι το μεταβατικό καύσιμο μεταξύ λιγνίτη και ΑΠΕ, ένα καύσιμο με σαφώς χαμηλότερες εκπομπές CO2 από τον λιγνίτη αλλά όχι με μηδενικές εκπομπές.

 Γεννάται εύλογα το ερώτημα αν έχει νόημα να γίνουν τόσο σημαντικές επενδύσεις μέσα στην επόμενη δεκαετία σε ένα καύσιμο, το οποίο είναι εισαγόμενο και έχει σημαντικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Θα βρεθούμε πάλι σε μια δεκαετία στο ίδιο σημείο με σήμερα, όταν θα υποχρεούμαστε να φτάσουμε τις μηδενικές εκπομπές μέχρι το 2050 και δεν θα έχουμε αποσβέσει τις επενδύσεις στο φυσικό αέριο.

- Ταυτόχρονα, δημιουργείται έντονη δυσπιστία αν όντως το φυσικό αέριο θα εξυπηρετήσει τη λογική της μετάβασης ή ήρθε για να μείνει στο εθνικό ενεργειακό μίγμα, εξυπηρετώντας τα ιδιωτικά συμφέροντα. Παράγοντες της αγοράς έχουν πει ότι η μεταβατική αυτή περίοδος θα διαρκέσει «τουλάχιστον μέχρι το 2040», ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν την ανησυχία τους για την πιθανότητα το φυσικό αέριο να αποδειχθεί, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, αντίστοιχο οικονομικό και περιβαλλοντικό πρόβλημα με αυτό που αποτελεί σήμερα ο λιγνίτης. Την ώρα που ανακοινώνεται από την κυβέρνηση η απεξάρτηση από τον λιγνίτη, πέντε έργα μονάδων φυσικού αερίου βρίσκονται σε διαδικασία αδειοδότησης από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, όλα ιδιωτικά και με εισαγόμενο το φυσικό αέριο.

- Η χώρα έχει προχωρήσει ήδη στην ιδιωτικοποίηση του δικτύου φυσικού αερίου (ΔΕΣΦΑ) και ταυτόχρονα σχεδιάζει ιδιωτικοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων στον τομέα της ενέργειας, όπως ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΗΕ, ΕΛΠΕ και ΔΕΠΑ, μην αφήνοντας έτσι βαθμούς ελευθερίας άσκησης εθνικής πολιτικής και δημιουργώντας ουσιαστικά ένα ιδιωτικό μονοπώλιο στον τομέα της ενέργειας.

- Το ΕΣΕΚ σχεδιάστηκε χωρίς το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο για την τεκμηρίωσή του. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί η μελέτη επάρκειας ισχύος του ΑΔΜΗΕ για την επόμενη δεκαετία (θα ανακοινωθεί στις αρχές του 2020). Οι ανανεώσιμες πηγές προβλέπεται ότι θα διπλασιαστούν τα επόμενα χρόνια, χωρίς να υπάρχει πρόβλεψη για το πού ακριβώς θα τοποθετηθούν (χωροταξικό σχέδιο για ΑΠΕ). Ο χωροταξικός σχεδιασμός είναι μια αρκετά χρονοβόρα διαδικασία, ακόμα όμως κι αν λυθεί πολύ γρήγορα, δεν είναι καθόλου βέβαιο αν το ηλεκτρικό δίκτυο θα μπορεί να απορροφήσει την παραγόμενη ανανεώσιμη ενέργεια. Ούτε και σε αυτό το σημείο έχουμε ξεκάθαρη ερμηνεία από το ΕΣΕΚ.

- Οι αναγκαίες επενδύσεις εκτιμώνται, στο ΕΣΕΚ, στα 44 δισ. ευρώ μέχρι το 2030, χωρίς να υπάρχει επαρκής ανάλυση για το πού θα βρεθούν τα χρήματα αυτά, οπότε τίθεται το όλο εγχείρημα στον αέρα.

- Το σχέδιο δίκαιης μετάβασης για την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, όπου έχει και την περισσότερη λιγνιτική δραστηριότητα, θα ανακοινωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2020, επομένως μέχρι να υπάρξει διαβούλευση, να γίνουν απαραίτητες βελτιώσεις και να γίνει νόμος του κράτους σίγουρα μιλάμε για έναρξη εφαρμογής του από το 2021, άρα η χρονική ψαλίδα κλείνει και άλλο για μια κοινωνία σε έκτακτη ανάγκη.

 Η βιώσιμη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλού άνθρακα, με δίκαιο τρόπο ώστε να μην αφανιστούν ολόκληρες περιοχές (π.χ. Κοζάνη, Πτολεμαΐδα), δεν μπορεί να είναι μια ουδέτερη πολιτική επιλογή. Πρέπει να έχει ξεκάθαρο προοδευτικό πρόσημο, με τον πολίτη στο επίκεντρο και σύμμαχο στην όλη προσπάθεια. Επομένως, είναι εξαιρετικά απίθανο να επιτευχθεί με την υπάρχουσα κυβέρνηση, που, με πρόσχημα το περιβάλλον, εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ιδιωτών, θέτοντας μια ολόκληρη χώρα σε μεγαλύτερη ενεργειακή εξάρτηση και περιοχές με λιγνιτική δραστηριότητα σε κίνδυνο ερημοποίησης.

* Ο Κωνσταντίνος Β. Χατζής είναι χημικός μηχανικός ΑΠΘ, μεταπτυχιακός φοιτητής ΕΜΠ «Περιβάλλον και Ανάπτυξη»

Τελικά, είναι ο Μητσοτάκης βλάκας;

 Θανάσης Καρτερός

Με αφορμή την επίσκεψη Μητσοτάκη στην Ουάσιγκτον, όσα εκεί έγιναν και δεν έγιναν, ειπώθηκαν και δεν ειπώθηκαν, και την τελική ελληνική τρύπα στο αμερικανικό νερό, επανήλθε το αγαπημένο σπορ των social media.

 Η υποτιθέμενη ανικανότητα, ελαφρότητα, ημιμάθεια, ανεπάρκεια, του Μητσοτάκη. Και νά τα καλαμπούρια, νά τα σατιρικά βίντεο, νά ο διαγωνισμός της ατάκας εις βάρος του. Καθώς μάλιστα στο κόλπο μπαίνουν, διακριτικά αλλά μπαίνουν, και κάποιοι νεοφυείς στην από δω Αριστερά, το πράγμα παίρνει στην υπερβολή του χαρακτήρα παραπλάνησης.

Γιατί; Μα γιατί από τον συγκεκριμένο Μητσοτάκη και τη Ν.Δ. του ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε τις εκλογές. Ούτε ο εξωγήινος, ούτε τα μπερδέματα με τον Ρουσσώ και τον Αϊνστάιν, ούτε οι ουκ ολίγες γκάφες του δεν αποσόβησαν το πέρασμα της γραμμής και της προπαγάνδας τους. Μα αυτά δεν ήταν του Μητσοτάκη, θα πεις. Ακριβώς. Κι αυτό μας προσγειώνει από την πλάκα στην πραγματικότητα.

Όταν μιλάμε για τον Μητσοτάκη, μιλάμε για ένα ολόκληρο σύστημα εξουσίας. Έμπειρο και αποτελεσματικό. Για μια συστοιχία ΜΜΕ, με τεράστιες δυνατότητες. Και για λεφτά που υπάρχουν - για την επικοινωνία, την προπαγάνδα, την εξαγορά.

«Τόσο χρυσάφι θα κάνει άσπρο το μαύρο, όμορφο τ’ άσχημο, σωστό το λάθος, σπουδαίο το χυδαίο, νέο το παλιό, γενναίο το δειλό...», έγραψε ο Σαίξπηρ και το υιοθέτησε ο Μαρξ.

Τόσα ΜΜΕ, τόση καλοπληρωμένη προπαγάνδα, τόσοι πρόθυμοι κονδυλοφόροι, τόσοι φιλόδοξοι τεχνοκράτες, τόσοι ολιγάρχες, τόσοι παπάδες, όχι μόνο θα κάνουν και κάνουν τον Μητσοτάκη από ανεπαρκή πανέξυπνο. Από κρυόκωλο, Λατίνο εραστή - τι γκόμενος είσαι εσύ! Από αμήχανο πολυμήχανο. Αλλά όσο και για όσο τους παίρνει θα τον κρατούν κυρίαρχο. Κι ας πάει και το παλιάμπελο της χώρας.

Γιατί τους κάνει τη δουλειά. Δεν είναι καθόλου ανεπαρκής όταν τους χαρίζεται. Όταν αφήνει εκατομμύρια χωρίς μέρισμα για να κανακέψει την Εκάλη.

Όταν εποφθαλμιά το κοινωνικό κράτος, αλλά ανυμνεί το κράτος της καταστολής.

Όταν καταργεί τη δέκατη τρίτη σύνταξη, παραπέμπει στις ελληνικές καλένδες την αύξηση του βασικού μισθού, προσκυνά με ευλάβεια τον νεοφιλελευθερισμό.

Βλέπετε εσείς κάποια ανοησία σ’ αυτά; Κάποια ανεπάρκεια;

Και ήταν ανεπαρκής ή προγραμματισμένη και προβλέψιμη η στάση του στην Ουάσιγκτον;

Ακόμα και η ανεπάρκειά του στο προσφυγικό δεν έχει όλα τα στοιχεία της προβλέψιμης, ταξικά αντιδραστικής, ξενοφοβίας;

Αν την ταξική επάρκεια που διακρίνει τη Δεξιά και τον ίδιο θέλουμε να τη βαφτίσουμε στοχευμένη ανεπάρκεια - απέναντι στους συνταξιούχους, στους μη έχοντες, στους μελαψούς, στους διαφορετικούς, καλώς.

Αλλιώς, είναι επαρκέστατος, σκληρός μάλιστα, στην ταξική και ιδεολογική του τοποθέτηση και πράξη.

Κι αν έχει κάποιο νόημα να τον παίρνουμε στην πλάκα, είναι για να δείχνουμε την ανυποληψία ενός συστήματος εξουσίας που στηρίζει τη διαχείρισή του στον συγκεκριμένο. Με τις συγκεκριμένες δυνατότητες...

Κουβεντιάζοντας για τον Eastmed

Η πραγματικότητα και τα προβλήματα
Του Στάθη Λουκά

Το σπίρτο στην πυριτιδαποθήκη της Μέσης Ανατολής που έριξε ο Τραμπ με τη δολοφονία του Ιρανού στρατηγού Σουλεϊμανί δεν είναι το καλύτερο ξεπροβόδισμα για τον αμφιλεγόμενο -εκ των πραγμάτων- αγωγό Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου.

Αμφιλεγόμενος για συγκεκριμένους τεχνικούς και οικονομικούς λόγους συμμετεχόντων, διαδρομής και ανταγωνιστικότητας απέναντι στο φυσικό αέριο της Gazprom.

A. Συμμετοχή της Ιταλίας

Η μη συμμετοχή της Ιταλίας, το 2019, δεν είναι τυχαία, αν και θα ήταν αναγκαία για να καταλήξει με σιγουριά ο αγωγός στο Ότραντο της Απουλίας, κι από τη μια μεριά οφείλεται στην κυβερνητική παρουσία των «5 Αστέρων», αλλά και στην προσπάθεια δόμησης, από την τωρινή κυβέρνηση, ενός ιταλικού Νεw Green Deal.

Από την άλλη μεριά, θα γίνει αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης λόγω των περιφερειακών εκλογών που θα γίνουν προσεχώς, οπωσδήποτε το 2020: ο απερχόμενος Πρόεδρος είναι του Δ.Κ., ενώ τα «5 Αστέρια» ήταν το πρώτο κόμμα στις εκλογές του Μαρτίου 2018.

Από πάνω, γύρω στις τριάντα οικολογικές οργανώσεις, όχι μόνο τοπικές (περιφέρεια Απουλίας, δηλ. Μπάρι), αλλά και πανιταλικής εμβέλειας, έχουν πάρει, από την αρχή του 2019, κριτική τοποθέτηση γύρω από το θέμα της κατάληξης του αμφιλεγόμενου αγωγού στο Ότραντο. Οικολογική διάσταση έχει και το κίνημα της «Σαρδέλας», που έδωσε και δίνει μεγάλη αναπνοή στην Αριστερά και την Κεντροαριστερά.

Επειδή δε το αποτέλεσμα της Απουλίας, λόγω του ρόλου της, θα έχει επιπτώσεις στη διαμόρφωση της συμμαχίας «Δ.Κ - 5 Αστέρια» και στη δυνατότητα να φτάσει η κυβέρνηση μέχρι το 2023 (που εκλέγεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας), η προέκταση Ποσειδώνας στο Ότραντο έχει λίγες πιθανότητες. Η Ιταλία, αν συνεχίσει η σημερινή κυβερνητική συμμαχία, μπορεί να καλυφθεί και από τα επιχειρήματα: πρώτον, ότι για το 2030 θα έχει ήδη 10 δισ. κυβ. μέτρα βιομεθάνιο, με επιπτώσεις στην απασχόληση με πάνω από 20.000 θέσεις εργασίας, και δεύτερον, ότι τα 10 δισ. του «ΕastMed» μπορεί να συμπληρώσουν την αύξηση του μεταφορικού δυναμικού του Tap στα 20 δισ. κυβ. μέτρα. Λύση για την οποία, προοπτικά, διαφαίνεται στον ορίζοντα η Gazprom.

B. Δαπάνη κατασκευής

Μια σύγκριση με κατασκευή Tap και North Stream2

Το συνολικό μήκος του Τap είναι 878 χιλιόμετρα, 105 χιλιόμετρα υποθαλάσσια σε μέγιστο βάθος 810 μέτρα. Το μεταφορικό δυναμικό του Τap είναι 10 δισ. κυβ. Μέτρα, το οποίο, προοπτικά, μπορεί να αυξηθεί σε 20 δισ. κυβ. μέτρα. Συνολική δαπάνη, 4,5 δισ. ευρώ: έχουν περάσει σχεδόν τέσσερα τέσσερα χρόνια από τότε που άρχισε η κατασκευή του και εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει φέτος.

Ο North Stream2 είναι ακριβώς δίδυμος αδελφός του North Stream1, ίδια διαδρομή και μεταφορικό δυναμικό: 1.220 χιλιόμετρα, υποθαλάσσια 30-200 μέτρα μεταφορικό δυναμικό 55 δισ. κυβ. μέτρα, και δαπάνη γύρω στα 10 δισ. ευρώ. Χρόνος κατασκευής σχεδόν δύο χρόνια.

Ο EastMed, συνολικό μήκος 1.900 χιλιόμετρα, υποθαλάσσια γύρω στα 1.350 χλμ. (μέγιστο βάθος σχεδόν 3 χλμ.), χερσαία γύρω στα 550 χλμ. Μεταφορικό δυναμικό 10 δισ. κυβ. μέτρα (που μπορεί προοπτικά να διπλασιαστεί) και δαπάνη 6 δισ. ευρώ, χρόνος κατασκευής πέντε χρόνια. Η δαπάνη κατασκευής και ο χρόνος δεν είναι καθόλου πειστικοί. Δεν είναι τυχαίο ότι η μεγάλη ιταλική οικονομική εφημερίδα «Il Sole 24 Ore, 31/12/19» (Ένωση Βιομηχάνων) γράφει ότι «η κατασκευή δεν δικαιολογείται από οικονομική σκοπιά και δεν βρίσκει ιδιώτες χρηματοδότες».

Η μη πειστικότητα προκύπτει από τη σύγκριση με τις άλλες περιπτώσεις.

Γ. Απεξάρτηση από το φυσικό αέριο της Gazprom

Όπως προκύπτει από τον Πιν. 1, το ποσοστό της Gazprom στο φυσικό αέριο που εισάγεται στην Ευρώπη πέρασε από το 56% στο 68%. Στην Ε.Ε. παρατηρείται μείωση της παραγωγής Φυσικού Αερίου και κυρίως στη Βόρειο Θάλασσα, Ολλανδία, Νορβηγία. Όσο και να απαλυνθεί με προσθετικά το φυσικό αέριο, αρχικά θα έχουμε μια κάποια αύξηση, όμως στη μεταβατική περίοδο του Green Deal πρέπει να έχουμε σημαντική μείωση της κατανάλωσης. Είναι γνωστό ότι τον Ιούλιο του 2018 υπογράφηκε μεταξύ του Junker και του Trump «Κοινή δήλωση ΗΠΑ-Ε.Ε. σχετικά και με τον ενεργειακό τομέα», που αποσκοπεί να ευνοήσει την εισαγωγή GNL (υγροποιημένου Φυσικού Αερίου) από τις ΗΠΑ, το οποίο παράγεται με τον υδραυλικό θρυμματισμό σχιστολιθικών πετρωμάτων, που απελευθερώνει πολλαπλά περισσότερο μεθάνιο σε σχέση με το κλασικό Φυσικό Αέριο Καλό θα ήταν να επιβληθεί -όπως προβλέπει το Ευρωπαϊκό Green Deal- προσαρμογή στα ανθρακικά όρια (carbon border adjustement). Ενώ, αντίθετα, χρηματοδοτούμε τις τεχνολογικές υποδομές -των ΗΠΑ- με 689 εκατ. ευρώ, για να κάνουμε ανταγωνιστικό το GNL των ΗΠΑ, και κατά συνέπεια να αυξήσουμε και την παραγωγή ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα. Η μείωση της εξάρτησης, από το φυσικό αέριο της Gazprom πρέπει να γίνει με όρους της οικονομίας και της μείωσης των εκπομπών. Οι εγκαταστάσεις αεριοποίησης GNL, της Ε.Ε., έχουν ισχύ 230 δισ. κυβ. μέτρα, χρησιμοποιείται μόνο το 20-25% και ο λόγος είναι ότι το φυσικό αέριο της Gazprom προσφέρεται σε τιμές μικρότερες κατά 20-30%.

Δ. EastMed

Από τα προαναφερόμενα, προκύπτουν μεγάλα ερωτηματικά κατά πόσον θα κατασκευαστεί μέσα σε πέντε χρόνια και κατά πόσον θα σταθεί δυνατόν να διασχίσει την Αδριατική και να φθάσει κολυμπώντας στο Ότραντο. Ο χρόνος κατασκευής, αν λάβουμε υπόψη τη νέα σύνθετη μεσογειακή διεθνή πραγματικότητα, θα ξεπεράσει κατά πολύ τα πέντε χρόνια, ενώ η δαπάνη θα ξεπεράσει χωρίς άλλο τα 6 δισ. ευρώ. Συνθήκες και όροι που το καθιστούν πολύ ακριβό σε σχέση με τις επικρατούσες στην Ε.Ε. τιμές.

Ένας από τους λόγους που η Αίγυπτος δεν συμμετέχει -κατά ιταλικές πηγές (ΕΝΙ κ.λπ.)- είναι ότι είναι πιο εύκολο να επιτευχθούν, πέρα από τη συνολική κάλυψη καταναλωτικών και βιομηχανικών αναγκών της χώρας, καλύτερες τιμές με τη μορφή GNL, του μέρους του γιγαντιαίου κοιτάσματος Ζohr, που μπορεί να εξαχθεί με spot διαδικασίες ή με σταθερούς αγοραστές.

Σχετικά με το βάρος του EastMed στην κατανάλωση Φυσικού Αερίου στην Ευρώπη, αν ποτέ γίνει, θα είναι: 2% στη συνολική κατανάλωση, μείον 5% στην εισαγωγή Φυσικού Αερίου από την Gazprom. Αν πραγματικά επιδιώκουν να περιορίσουν το βάρος της Gazprom, τα 10 δισ. κυβ. μέτρα του EastMed αντικαθιστούν πλήρως την παρουσία της στα Βαλκάνια. Με εξαίρεση την Τουρκία, που οι ανάγκες της για το 2030 αγγίζουν τα 30 δισ. κυβ. μέτρα.

Το παράδοξο είναι ότι η συζήτηση γίνεται τη στιγμή που πρέπει να αναζητούμε τις λύσεις, προοπτικά, για την εγκατάλειψη αυτού του ορυκτού καυσίμου, αν θέλουμε η μέση θερμοκρασία να μην ξεπεράσει 1,5 ή 2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή.

Προσεγγίζεται από μερικούς παραθυράδες και στρατηγούς ναυάρχους, κλπ. σαν σπινθήρας σε μια περιοχή όπου οι ενεργειακές επιδιώξεις γίνονται υπόβαθρο αντίστοιχων γεωπολιτικών επιδιώξεων, καθώς και αντίστροφα. «Μωραίνει Κύριος ον βούλεται απολέσαι».