Μετασχηματισμός ή ανασυγκρότηση;

 

 

"Τον Σεπτέμβριο του 2019, με σχεδόν ομόφωνη απόφαση της Κ.Ε., καταλήξαμε ότι είναι επιβεβλημένο να καλέσουμε όλους τους αντι-νεοφιλελεύθερους πολίτες να συναντηθούν μαζί μας στο πεδίο που στοχεύει στον σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερία. Δηλαδή τους ζητήσαμε να συστρατευθούν στο πεδίο της Αριστεράς. Η έκκλησή μας αυτή αποτυπώθηκε με καθαρότητα στη Διακήρυξη του ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ. Ως όργανο διάδοσης του σχήματος συγκροτήθηκε αργότερα, κοινή συναινέσει, η Κεντρική Επιτροπή Ανασυγκρότησης.

Παρά το γεγονός ότι οι προϋποθέσεις ένταξης στο συμμαχικό σχήμα ήταν σαφείς, πρόσφατα επανήλθε μετ' επιτάσεως από ποικίλες πλευρές το ζήτημα του μετασχηματισμού και όχι της ανασυγκρότησης του κόμματος. Η διαφορά είναι προφανώς τεράστια. Ανασυγκρότηση είναι η μεθοδική διαμόρφωση και διευθέτηση των μερών ενός υπάρχοντος συνόλου για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του, ενώ μετασχηματισμός είναι η μεταβολή του σχήματος ή της μορφής ή της δομής ενός μορφώματος.

 Χρειάζεται άραγε ο ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ. να μεταβάλει τους πολιτικούς στόχους του στο πνεύμα της προσέλκυσης ψηφοφόρων; Η απάντηση έχει δοθεί από την ίδια την Ιστορία και την πρακτική του κόμματος στις εκλογές του 2015. Τότε απεδείχθη ότι η στροφή στον ριζοσπαστικό λόγο, με πρόταση για λύσεις στα καθημερινά κοινωνικά προβλήματα, που όμως θα διατηρεί ζωντανό το όραμα και την προοπτική του κοινωνικού και οικονομικού μετασχηματισμού ως πυξίδας και προσανατολισμού, έδωσαν τη νίκη.

Τον ολισθηρό δρόμο του μετασχηματισμού ακολούθησαν στο παρελθόν και άλλα αριστερά κόμματα με ολέθρια αποτελέσματα. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η τραγική πορεία του ισχυρότερου Κομμουνιστικού Κόμματος της Δυτικής Ευρώπης, του Κ.Κ. Ιταλίας, το οποίο, μέσα από μια πορεία διαδοχικών θλιβερών μετασχηματιστικών σταθμών, κατάφερε να εξαφανίσει πλήρως την Αριστερά από τις υπαρκτές και αποφασιστικού χαρακτήρα πολιτικές δυνάμεις της γειτονικής χώρας.

Σοσιαλιστικός προσανατολισμός

Μπορούμε επομένως ως ΣΥΡΙΖΑ να συμφωνήσουμε σε μια προσπάθεια ιδεολογικής και πολιτικής απονεύρωσης του κόμματος της ανανεωτικής και ριζοσπαστικής Αριστεράς στην πατρίδα μας; Θέλουμε να συμβάλουμε στην εξαφάνιση των ιδεών του σοσιαλισμού με δημοκρατία, ελευθερία και αυτοδιαχείριση από τον πολιτικό χάρτη; Θα δεχθούμε, στο όνομα μιας αμφιβόλου αποτελέσματος εκλογικής τακτικής, να αλλοιώσουμε τη φυσιογνωμία μας; Τόσο η ιστορική διαδρομή τέτοιων αλλαγών, όπου αυτές εφαρμόστηκαν, όσο και τα πρόσφατα δημοσκοπικά ευρήματα καταδεικνύουν την πλήρη αποτυχία τέτοιων υποχωρήσεων.

Ας γίνει σαφές: Ο κεντρώος πολίτης απεγκλωβίστηκε από τα συστημικά κόμματα, βλέποντας σε πρώτη φάση την αποτυχία του νεοφιλελευθερισμού. Καθήκον της Αριστεράς δεν είναι να καθησυχάσει τις ανησυχίες του μπροστά στο ενδεχόμενο βαθιών κοινωνικών διαρθρωτικών αλλαγών, που είναι το εργαλείο της καθ' ημάς Αριστεράς στον δρόμο του κοινωνικού μετασχηματισμού, αλλά να τον βοηθήσει, με τη σταθερότητα των επιλογών της, να αντιληφθεί ότι το συμφέρον του δεν βρίσκεται πλέον σε κεντρώες λύσεις, αλλά στον σοσιαλιστικό προσανατολισμό ως πορεία και προοπτική.

 

 

Οι ευθύνες του ΣΥΡΙΖΑ είναι μεγάλες

Η ανασυγκρότηση δεν σημαίνει μόνο την αναγκαία οργανωτική και πολιτική ανασύνταξη. Σημαίνει και την ουσιαστική και συστηματική ιδεολογική επιμόρφωση, πρωτίστως των μελών του ΣΥΡΙΖΑ, στις αρχές και τις αξίες μιας κοινωνίας χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και στη συνέχεια προσπάθεια διάδοσης του πολιτικού μας οράματος στην κοινωνία. Αυτό δεν σημαίνει αγκύλωση στην εξέλιξη της ιδεολογίας μας, αλλά εμμονή στην αναγκαιότητα της διαρκούς ανανέωσής της, χωρίς όμως απώλεια του στρατηγικού μας στόχου.

Κομματική ανασυγκρότηση

Να σημειωθεί εδώ η πλήρης υποτίμηση της ιδεολογικής δουλειάς στο εσωτερικό του κόμματος εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Είναι, δυστυχώς, αποδεκτό και θεωρείται δεδομένο πια ότι το κάθε μέλος πορεύεται με τις αποσκευές που είχε όταν στρατεύθηκε στον ΣΥΝ και έκτοτε η όποια πολιτική του κατάρτιση έχει αφεθεί στην προσωπική επιλογή του καθενός και της καθεμιάς, χωρίς ποτέ να δοθεί η αναγκαία προσοχή στην καλλιέργεια έστω και αυτών των σημείων που όλοι και όλες στο πολυτασικό μας κόμμα συνέπιπταν.

Η δε ιδεολογική εγκατάλειψη των νεωτέρων μελών είναι ακόμα πιο τραγική, με ακόμα πιο επικίνδυνες συνέπειες. Από τα παραπάνω -κατά τη γνώμη μου- διαφαίνεται ότι αξίζει να ακολουθήσουμε τον δρόμο της κομματικής μας ανασυγκρότησης. Όχι μόνο γιατί οφείλουμε να ανταποκριθούμε στην ανάγκη επίλυσης και ανακούφισης τρεχόντων προβλημάτων που δημιουργεί η πιο σκληρά νεοφιλελεύθερη και γι' αυτό χειρότερη κυβέρνηση από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, αλλά γιατί η ύπαρξη της Αριστεράς και των πολιτικών της επιλογών στον τόπο μας και στον κόσμο είναι ιστορικά αναγκαία. Άλλωστε, όπως απεδείχθη και με την κρίση της πανδημίας που μας ταλαιπωρεί, η ισχυρή παρουσία της Αριστεράς στον πολιτικό στίβο είναι εκ των ων ουκ άνευ για την ίδια τη ζωή και το μέλλον αυτού του πλανήτη. Αλήθεια απλή, που ισχύει ακόμα και αν κάποιοι αδυνατούν ή αποφεύγουν μέχρι σήμερα να την αντιληφθούν και να την αποδεχθούν.

 Γιώργος Μπουγελέκας μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ

Εμείς τα ορφανά...

 Η συμμετοχή στην εσωτερική πάλη ιδεών και προτάσεων στο κόμμα είναι καθήκον κάθε μέλους

Τελευταία, σε όλες τις συναντήσεις και συνομιλίες με αγαπητούς φίλους και συντρόφους, μου τίθεται το ερώτημα με ποιους είμαι.

Η στερεοτύπη απάντηση που λαμβάνουν είναι: «Είμαι με τους άλλους». Και το αστείο της υπόθεσης, κανείς δεν με ρωτά με ποιους άλλους, γιατί αμέσως κάνει συνειρμούς με ποιους συζητώ και ποιους έχω φίλους, ενώ σε όλους είναι αδιάφορο με ποιους πραγματικά συντάσσομαι. Τους αρκεί που δεν είμαι μαζί τους.

Γράφοντας αυτές τις λίγες γραμμές, θέλω να ξεκαθαρίσω τη θέση μου απέναντι όχι σε μια γενική οντότητα που είναι το πολιτικό κόμμα που συμμετέχω, αλλά στους ανθρώπους με τους οποίους για τέσσερις δεκαετίες έχουμε κάνει χιλιόμετρα κοινών αγώνων και έχουμε συμμεριστεί όνειρα και ελπίδες που είναι πάντα επίκαιρα.

Πάλη ιδεών

Η συμμετοχή στην εσωτερική πάλη ιδεών και προτάσεων στο κόμμα είναι καθήκον κάθε μέλους, αλλιώς εντάσσεται στην απολιτική τεχνοκρατική άποψη (πολλές φορές με μόνο κριτήριο την προσωπική ανέλιξη) που δεν συνεισφέρει σε τίποτα στην κοινωνία, παρά μόνο εξυπηρετεί το προσωπικό συμφέρον.

Τι γίνεται όμως με τα μέλη που έχουν άποψη, την έχουν εκφράσει διαχρονικά γραπτά και προφορικά σε όλα τα επίπεδα, αλλά για διάφορους λόγους δεν γίνεται ποτέ επικρατούσα;

Τι συμβαίνει όταν αυτή η άποψη, διαχρονικά, δεν μπορεί να ταυτιστεί με επικρατούσες ομάδες ιδεών, θεσμικές αποφάσεις του κόμματος, κυβερνητικές πρακτικές, αλλά ταυτόχρονα κανείς δεν κάνει αντίλογο, αλλά απλώς την αγνοεί, έτσι, γιατί μπορεί;

Ποιες πρέπει να είναι οι αντιδράσεις αυτών των μελών, που μετά σχεδόν μια πενταετία διακυβέρνησης δικαιώνονται να έχουν κάποιες ενστάσεις, δεν ζητούν κάποια δικαίωση ή το χειρότερο οργανωτικές χειραγωγήσεις, αλλά μόνο την επαναφορά σε συζήτηση των δικαιολογημένων ενστάσεών τους;

Τι τύχη μπορεί να έχουν αυτές οι απόψεις όταν δεν ταυτίζονται ολοκληρωτικά με καμιά από τις οργανωμένες ομάδες ιδεών στο κόμμα, αλλά με επιμέρους υποσύνολα αυτών των ιδεών;

Τι γίνεται με τους συντρόφους που διαχρονικά δεν θέλουν να ενταχτούν κάτω από την ομπρέλα κάποιας ομάδας, αλλά να συντάσσονται ανοιχτά και με θάρρος με τις επιμέρους σκέψεις τους και κάθε φορά με διαφορετικές ομάδες;

Πιστεύουν οι σύντροφοι που έχουν κάνει την ένταξή τους σε κάποια ομάδα, όπως έχουν κάθε δικαίωμα εφόσον ταυτίζονται με τις απόψεις της, ότι κρατάνε κάποια αλήθεια από τα μαλλιά και μπορούν να τη σέρνουν κατά το δοκούν ή είναι έτοιμοι να αντιπαρατεθούν με λογικά επιχειρήματα και να διαβάσουν τις απαντήσεις της πραγματικής ζωής και όχι αυτής που κρύβεται σε τέσσερις τοίχους;

Θα είμαι με τους «άλλους»

Μέχρι να δοθούν απαντήσεις, δηλώνω δημόσια ότι θα είμαι με τους «άλλους» στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες με τους αγαπημένους μου συντρόφους, θα είμαι δέκτης του προσδιορισμού «αφελής» και της υποσημείωσης ότι εγώ «δεν ξέρω πώς παίζεται το παιχνίδι».

Με τη δύναμη που μου δίνει η «αφέλεια» και η άγνοια του «παιχνιδιού», θα δημοσιοποιώ τις απόψεις μου όπου μου δίνεται βήμα και θα ακολουθώ όχι τη μοναχική πορεία μου, όπως με αφέλεια διατείνονται οι «άλλοι», αλλά με την εμπιστοσύνη, την αποδοχή και την αγάπη των συντρόφων μου.

Νίκος Ροής, συντονιστής του Τμήματος Βιομηχανίας ΣΥΡΙΖΑ

 

Το κέντρο του σύμπαντος δεν είναι το υπερτροφικό εγώ σου

 Δημ. Σεβαστάκης

Δεν είμαστε στο επιεικές τοπίο του 2012-15. Ο πολίτης θέλει αποτέλεσμα

Η διαίρεση και οι στοιχίσεις του κόσμου δεν έχουν σχέση ούτε με παραδόσεις (αριστερές ή άλλες) ούτε με ιδεολογικές συμπυκνώσεις. Δεν υπάρχει ενότητα ιδεολογική, συγγένεια συμπεριφορών κ.λπ. Υπάρχει μικρόκοσμος, ιδιωτικό, ατομικό αίτημα, κομμάτια και θρύψαλα. Επομένως η απεύθυνση του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει κάπως να διαφοροποιηθεί. Οι αποσκευές έχουν μείνει στην προβλήτα με τα παλιά κοστούμια. Το ερώτημα είναι να συρράψει ή να συνθέσει ο ΣΥΡΙΖΑ; Πρέπει κάπως να «διαβάσει» το φαινόμενο. Το φαινόμενου της αχανούς νέας κοινωνίας, το φαινόμενο της πολυδιάρρηξης.

Τα διάφορα κείμενα που κυκλοφορούν έχουν ένα προβλέψιμο ερμηνευτικό κάναβο, ένα πλέγμα από απόλυτες ευθείες. Πολλές ασύνδετες επιθυμίες συμπαρατάσσονται. Πιο μετριοπαθείς και συγκρατημένες από αυτές του 2014-15, αλλά εξίσου παρατακτικές.

Θυμίζω: Το 2014 γραφόταν ένα πρόγραμμα το οποίο αποτελούνταν από άθροιση διαφόρων καημών. Μόλις η επιτροπή το «μάζευε» γιατί ήταν αχανές, γινόταν σκοτωμός επειδή «αφαιρέθηκε αυτό που είπα». Δυσαρέσκειες, ανασφάλειες, βεβαιότητες.  Όλα μαζί. Κλαδικές διεκδικήσεις, πλανητική ανάλυση, μαρξισμός - λενινισμός, δικαιωματισμός κ.λπ. Η βασική αξιωματική με την οποία διατυπωνόταν τότε το αφήγημα ήταν το «δεν μπορεί να μην...» και ακολουθούσε ένα μαξιμαλιστικό αίτημα.

Σήμερα ξέρουμε. Συνεχίζεται όμως η διατύπωση αφηρημένων επιθυμιών, με αποκοπή από την παραγωγή, με απογείωση από αυτό που συμβαίνει και που συναρτάται με τη διοίκηση, με την αλλοπρόσαλλη κυβερνητική πολιτική, με την εξοργιστική εύνοια ή μαύρες λίστες, αλλά και με προβλήματα δομικά τόσο της ελληνικής οικονομίας όσο και του μαζικού πολιτισμού.

Είμαστε πίσω από το 2010. Αυτό πρέπει να το καταλάβουμε. Δεν είναι μόνο η οικονομία που καταστρέφεται, είναι κυρίως ότι έχουν καταστραφεί οι ανθρώπινες σχέσεις, οι πειθαρχίες, τα φίλτρα. Στο βάθος αυτή είναι η ήττα της αριστερής κοσμοθέασης, ακόμα και της αριστερής εθιμοτυπίας.

Πολύ συχνά στην «πόλη μας» (σ.σ.: την Αριστερά) τα προσωπικά μεταμφιέζονται σε πολιτικά. Πολύ συχνά τα πολιτικά γίνονται προσωπικά. Δηλητηριάζονται σχέσεις επειδή συγκρούονται φιλοδοξίες, Ιζνογκούντ, πολιτική λαιμαργία. Αυτό, επειδή δεν ενδιαφέρει τον πολίτη (ή επειδή μοιάζει με τον κόσμο που βιώνει και ο ίδιος), απομακρύνει, απομαγεύει. Τέλος ο πατριαρχικός λόγος του 2015. Δεν πας στον κόσμο ως ιερομόναχος, αλλά ως κανονικός, αντιφατικός, ανισότιμος άνθρωπος. Τι λες στον πολίτη τώρα που δεν έχεις το νέφος του λαϊκού πολιτικού ερωτισμού να σε τυλίγει, να σε ωραιοποιεί;

Δεν είμαστε στο επιεικές τοπίο του 2012-15. Ο πολίτης θέλει αποτέλεσμα. Είναι πλασμένος, διαπαιδαγωγημένος έτσι στα άλλα σπίτια που μεγάλωσε, πριν έρθει στο «δικό μας». Πρέπει να καταλάβουμε από ποια πλευρά κοιμάται, πώς και τι τρώει, τα κουσούρια, τις πομπές.  Όχι να τα ρετουσάρουμε πίσω από την αναμάρτητη έννοια «λαός».

Και πρέπει να τα καταλάβουμε όχι για να τα μιμηθούμε και να τον κολακεύσουμε (είναι περπατημένος ο κόσμος, δεν μασάει από τέτοια), αλλά για να συντάξουμε κάτι, ένα σχέδιο, κάτι που να τον ξανακαθίσει στο τραπέζι, διότι το 2019 έφυγε ή κρύωσε. Οι άλλοι ξέρουν τη δουλειά. Εξυπηρετήσεις. Αν πας εσύ από αυτόν τον δρόμο, εκτός από αποκρουστικός, θα γίνεις και άχρηστος. Γι’ αυτή τη λειτουργία υπάρχουν οι επαγγελματίες. Εσύ πας και είσαι με τους «απέξω».

Αυτός είναι ο δρόμος, ο χώρος σου. Ε, λοιπόν, αν ο λόγος σου είναι ούτε με τους απέξω και, φυσικά, ούτε με τους βολεμένους, εάν ο λόγος σου είναι αλλού, σε άλλον πλανήτη, με φιάλες οξυγόνου να τον διαρκούν για λίγο ακόμα, ε, τότε είσαι άξιος της μοίρας σου.

Πάντως το κέντρο του σύμπαντος δεν είναι το υπερτροφικό εγώ σου. Το σύμπαν υπάρχει και χωρίς εσένα (κι εμένα και τους άλλους).

Στο μάτι του κυκλώνα*

 Θέμις Κοτσιφάκης

Η αύξηση του μαθητικού δυναμικού των ΕΠΑΛ

*κυκλώνας = η εκπαιδευτική πολιτική της ΝΔ.

Με επανειλημμένες ενέργειες και νομοθετικές πρωτοβουλίες η ηγεσία του ΥΠΑΙΘ προσπαθεί να απομειώσει την αυξητική τάση του μαθητικού δυναμικού που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στα Επαγγελματικά Λύκεια.
Συγκεκριμένα, ως αποτέλεσμα των θετικών για την επαγγελματική εκπαίδευση μεταρρυθμίσεων της περιόδου διακυβέρνησης 2015-2019, το μαθητικό δυναμικό των ΕΠΑΛ, συγκρίνοντας τα σχολικά έτη 2017-18 και 2020-21, αυξήθηκε κατά 25% (από 86.824 μαθητές και μαθήτριες το 2017-18 σε 108.118 το 2020-21).  Παράλληλα, αυξήθηκε και η αναλογία του μαθητικού δυναμικού των ΕΠΑΛ στο σύνολο του μαθητικού δυναμικού των Λυκείων από 28,2% το 2017-18 σε 34,6% το 2020-21, ως αποτέλεσμα επιλογής των μαθητών/-τριών και όχι λόγω επιβολής ενός σκληρού εξεταστικού συστήματος στα ΓΕΛ, όπως έγινε το 2000.
Προφανώς αυτή η ανοδική πορεία του μαθητικού δυναμικού των ΕΠΑΛ δεν αρέσει καθόλου στη σημερινή πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΙΘ. Παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις, η κυβέρνηση λαμβάνει ή σχεδιάζει να λάβει συγκεκριμένα μέτρα που θα πλήξουν τη δημόσια επαγγελματική εκπαίδευση που παρέχουν τα  ΕΠΑΛ, σε όφελος κυρίως της πρόωρης κατάρτισης και των ιδιωτών.
  Ας δούμε αυτά τα μέτρα συγκεκριμένα:

1. Με το νομοσχέδιο που δόθηκε για διαβούλευση το Μάϊο του 2020, επιχειρήθηκε να τεθεί ηλικιακό όριο στις εγγραφές των ΕΠΑΛ, καθώς και απαγόρευση εγγραφών των αποφοίτων λυκείου για την απόκτηση πτυχίου ειδικότητας. Η διάταξη αυτή αποσύρθηκε από το τελικό κείμενο του νόμου, κάτω από τη γενική κατακραυγή.
2. Με το νέο ν. 4673/20, θεσμοθετήθηκαν οι μεταγυμνασιακές Επαγγελματικές Σχολές Κατάρτισης (ΕΣΚ), που αντικειμενικά θα λειτουργήσουν ανταγωνιστικά  στα ΕΠΑΛ, τόσο από πλευράς μαθητικού δυναμικού, όσο και από την πιθανή μεταφορά ειδικοτήτων από τα ΕΠΑΛ στις ΕΣΚ.
3. Θεσμοθετήθηκε με το ν. 4692/20 η τράπεζα θεμάτων σε όλα τα γραπτώς εξεταζόμενα μαθήματα όλων των Λυκείων, άρα και στα ΕΠΑΛ. Ήδη, ακόμη και σε συνθήκες πανδημίας, το ΥΠΑΙΘ επιμένει με σχετική Υ.Α. (ΦΕΚ 4786/30-10-20) να υλοποιήσει από τη φετινή χρονιά για την Α΄ τάξη αυτή τη διάταξη, προβλέποντας μάλιστα και αύξηση των γραπτώς εξεταζόμενων μαθημάτων. Η αύξηση της δυσκολίας στις εξετάσεις των ΕΠΑΛ (όπως και των ΓΕΛ) θα οδηγήσει ένα μέρος του μαθητικού δυναμικού προς την έξοδο από τις λυκειακές σπουδές, για να «πέσουν στην αγκαλιά» της πρόωρης κατάρτισης και της ανήλικης μαθητείας των ΕΣΚ, αφού όχι μόνο δεν έχουν ληφθεί  σοβαρά κι αποτελεσματικά αντισταθμιστικά μέτρα υποστήριξης των πιο αδύναμων μαθητών, αλλά και υπονομεύεται συστηματικά η εναλλακτική ενισχυτική διδασκαλία σε Γλώσσα και Μαθηματικά, που πραγματοποιείται από το 2018 στο πλαίσιο του προγράμματος «Μια νέα αρχή στα ΕΠΑΛ (ΜΝΑΕ)» στην Α΄ τάξη.
4. Με το ν. 4673/20 θεσμοθετείται η «πρόσβαση» των αποφοίτων ΙΕΚ στα ΑΕΙ με «κατατακτήριες» εξετάσεις. Με αυτή τη διαδικασία θα επιχειρηθεί  αφενός να πληγεί το δημόσιο πανεπιστήμιο με την «ισοτίμηση» των ακαδημαϊκών σπουδών με την κατάρτιση και αφετέρου να δοθεί ένα διαφημιστικό ατού στα ιδιωτικά ΙΕΚ. Να σημειώσουμε ότι η δυνατότητα αυτή μπορεί στην πράξη να είναι στην πράξη εικονική, αφού όπως δήλωσε η ίδια η Υπουργός στους πρυτάνεις το ποσοστό μπορεί να είναι από 0-5% !! Παράλληλα, αφαιρείται το «αποκλειστικό» της δυνατότητας που είχαν μόνο οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ έναντι των ΙΕΚ, δηλ. η δυνατότητα που είχε ο απόφοιτος του ΓΕΛ να γραφτεί για την απόκτηση ειδικότητας στη Β΄ τάξη των ΕΠΑΛ και να οδηγηθεί από εκεί στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω των ειδικών Πανελλαδικών εξετάσεων. Να θυμίσουμε ότι τα ΙΕΚ ως ινστιτούτα αρχικής κατάρτισης με το δικό τους σημαντικό ρόλο στο σύστημα της ΕΕΚ, μέχρι το ν.4673/20 ανήκαν από την ίδρυσή τους στο μη τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα.
5. Η καθιέρωση της βαθμολογικής βάσης στις εισαγωγικές εξετάσεις  (νέο νομοσχέδιο ΥΠΑΙΘ) και με δεδομένο το γεγονός ότι ο συντελεστής της βάσης που θα θέτουν οι πανεπιστημιακές σχολές προβλέπεται να είναι κοινός για τους αποφοίτους ΓΕΛ-ΕΠΑΛ, θα πλήξει αρκετά και τα ΕΠΑΛ, ίσως και περισσότερο από τα ΓΕΛ σε ορισμένους τομείς όπου υπήρχαν χαμηλότερες βάσεις. Είναι δεδομένο πως οι θέσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μειωθούν, άρα τα ΕΠΑΛ θα χάσουν και από αυτό το λόγο μαθητικό δυναμικό.
6. Με το νέο νομοσχέδιο του ΥΠΑΙΘ, που τέθηκε σε διαβούλευση, θεσμοθετείται η κατάθεση παράλληλου μηχανογραφικού για τα ΙΕΚ από τους/τις υποψηφίους. Γίνεται προσπάθεια με αυτό να «χρυσωθεί το χάπι» του αποκλεισμού των υποψηφίων από την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αλλά και να μην οδηγούνται οι απόφοιτοι των ΓΕΛ σε εγγραφή στα ΕΠΑΛ για την απόκτηση ειδικότητας, αφού επιχειρείται με το μηχανογραφικό να δοθεί  εντύπωση στους απόφοιτους ότι πρόκειται για σπουδές που «μοιάζουν σαν τριτοβάθμια». Κι αν δεν περάσουν στα δημόσια λόγω χαμηλότερου βαθμού απολυτηρίου, υπάρχουν και τα ιδιωτικά (ΙΕΚ, κολέγια). Εκεί  η βάση υπολογίζεται σε ευρώ…
7. Με το νέο νομοσχέδιο, επίσης, προωθείται ο ουσιαστικός αποκλεισμός από την πρόσβαση στα ΑΕΙ υποψηφίων από τα Εσπερινά Λύκεια (ΓΕΛ-ΕΠΑΛ) με τη θεσμοθέτηση κοινής Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής ανάμεσα σε ημερήσια και εσπερινά σχολεία!! Η «άνθηση» κυρίως των εσπερινών ΕΠΑΛ την προηγούμενη περίοδο, τα οποία αύξησαν το μαθητικό τους δυναμικό από 20.679 το σχολ. έτος 2017-18 σε 28.739 το 2020-21 (αύξηση 39%) τίθεται και εδώ στο στόχαστρο.
8. Τέλος, η δημιουργία των πρότυπων ΕΠΑΛ, της πιθανής διόγκωσής τους  σε μαθητικό δυναμικό έναντι των υπολοίπων σε κάθε νομό που πιθανά γι΄ αυτό το λόγο θα συρρικνωθούν ή θα κλείσουν, αλλά και η ανακατανομή των ειδικοτήτων σε ΕΠΑΛ, ΕΣΚ, ΙΕΚ, που επίσης προβλέπει ο νέος νόμος 4673/20, θα οδηγήσουν αντικειμενικά στη μείωση του μαθητικού δυναμικού των ΕΠΑΛ.

Δεν θα έλεγα ότι είναι και λίγα αυτά τα μέτρα για να μειωθούν οι μαθητές και οι μαθήτριες στα ΕΠΑΛ. Ό,τι δεν κατάφερε η κυβέρνηση με το νομοσχέδιο Μαΐου του 2020, με τη διάταξη του ηλικιακού και θεσμικού κόφτη εγγραφών, επιχειρεί να το καταφέρει με τις παραπάνω διατάξεις.
Θα τους αφήσουμε;

Πανδημία: Ηθικά προβλήματα

 

 Παναγιώτης Τζανετής γιατρός, πρώην πρόεδρος του ΕΚΑΒ

Η περίοδος του πρώτου κύματος σημαδεύτηκε από τη φράση του κ. Ξανθού για τον κ. Τσιόδρα: «Κι εμείς αυτόν θα βάζαμε!», εννοώντας ως επικεφαλής εμπειρογνώμονα κι όχι ως οιονεί κυβερνητικό εκπρόσωπο. Εν ολίγοις, στο πρώτο κύμα θεωρήθηκε ότι: α) δεν υπήρχε κακή πρόθεση, β) υπήρξε κλίμα πολιτικής συναίνεσης, γ) εισακούστηκαν οι επιστημονικές επιταγές και δ) υπήρξε καλό αποτέλεσμα. Τίποτε από τα τέσσερα δεν ίσχυσε στο δεύτερο κύμα.

Στο δεύτερο κύμα, από το ζενίθ βρεθήκαμε στο ναδίρ και για το αποτέλεσμα του φθινοπώρου περιττεύουν τα σχόλια. Οι "επιστημονικές επιταγές" έγιναν το πιο σύντομο ανέκδοτο. Η χειραγωγημένη επιστήμη παρήγαγε εξίσου αποκρουστικό αποτέλεσμα με τη χειραγωγημένη ενημέρωση. Όσον αφορά την επιδίωξη πολιτικής συναίνεσης, η πρόταση Τσίπρα στις αρχές Νοεμβρίου για κοινή πολιτική Υγείας αντιμετωπίστηκε με σειρά από δόλιες προβοκάτσιες. Αυτή η στάση σημάδεψε τη δεύτερη φάση.

Οπότε τι απέμεινε από το πνεύμα του Μαρτίου; Απέμεινε τουλάχιστον η καλή πρόθεση, όπως πιστεύουν αρκετοί καλοπροαίρετοι; Το θέμα δεν βρίσκεται στα πρόσωπα αλλά στις ενσυνείδητες πολιτικές επιλογές και στην ταξική τους προέλευση. Πίσω από τα «λάθη» και τις «εμμονές» δεν βρίσκεται ανικανότητα αλλά πολιτική πρόθεση. Η βαριά αυτή ηθική κατηγορία δεν κρίνεται με ειδικές γνώσεις ούτε άπτεται λεπτών βιοηθικών διλημμάτων. Το ερώτημα τίθεται με αδρούς όρους που κατανοεί κάθε έντιμος άνθρωπος.

Υπάρχει λοιπόν και κακή πρόθεση;

Το σκάνδαλο: Πεθαίνουν πράγματι άνθρωποι εκτός ΜΕΘ; Χιλιάδες κατέληξαν εκτός ΜΕΘ, οι περισσότεροι μετά τον Οκτώβριο και στη βόρεια Ελλάδα! Ο ισχυρισμός ότι όλοι αυτοί μάλλον... δεν θα χρειάζονταν ΜΕΘ απευθύνεται σε κρετίνους. Η απόκρυψη των ανά Περιφέρεια στοιχείων, που είναι διαθέσιμα σε όλες τις χώρες του κόσμου, ομολογεί εμμέσως την κατάρρευση και την αδιαφανή διαλογή που ασκήθηκε. Κανένα κριτήριο διαλογής τάχα δεν εφαρμόστηκε γιατί, παρά την καταστροφή, διαλογή, λέει, δεν χρειάστηκε! Είναι άραγε ηθικό το να κοροϊδεύεις χαροκαμένους; Ποια είναι η στάση των Επιτροπών Βιοηθικής του κράτους και των νοσοκομείων; Τι λέει η Εκκλησία; Με μια μαζική αδιαφανή διαλογή, πόσα περιθώρια ρουσφετιών έχει ένα σύστημα που δεν δίστασε να ορμήξει στα εμβόλια on camera;

Απολυταρχισμός: Μια ομάδα ανήθικων στάσεων υπάγεται στο περιβόητο «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Υποτίθεται ότι στον βωμό της αυξημένης αποτελεσματικότητας πρέπει κανείς να ανεχθεί ένα δύσοσμο μπουκέτο. Δεν είναι μόνο η ενημέρωση που θυμίζει δικτατορία και η επιστήμη που έγινε θεραπαινίδα. Πολλά ακόμη θεμελιώθηκαν στην ανάγκη δημιουργίας ενός πανίσχυρου ηγέτη, προκειμένου αυτός να μας σώσει μία ώρα αρχύτερα. Ακολούθησε η ισοπέδωση των υπουργών, οι ad hoc αναθέσεις αρμοδιοτήτων και τα καπετανάτα, η περιθωριοποίηση της Βουλής, η εμφατική άρνηση διαλόγου με τα σωματεία των υγειονομικών, το κρυφτούλι με τις ποικιλώνυμες επιτροπές, το εμπάργκο του ΕΟΔΥ στη ροή επιστημονικών πληροφοριών. Η εξάλειψη κάθε είδους θεσμικού αντίβαρου και η ασυδοσία του Μαξίμου φορτώθηκε στον ιό, που υπέχει πλέον τον προσχηματικό ρόλο που είχε παλιότερα ο «κομμουνιστικός κίνδυνος»...

Ταξική μεροληψία: Η προκλητικά προνομιακή αντιμετώπιση του ιδιωτικού τομέα περίθαλψης, το σίριαλ των συγκοινωνιών, η ασυδοσία στα εργοστάσια, η επιμονή χωρίς προσλήψεις στο ΕΣΥ και η αλογοσκούφειος αριθμητική για τις κλίνες ΜΕΘ παραμένουν. Με αναζήτηση αποδιοπομπαίου τράγου σε διάφορες ομάδες. Με δωρεάν τεστ καθημερινά στο Μαξίμου, αλλά σπανίως στα νοσοκομεία και στα γηροκομεία. Αν προσθέσουμε και τις συνεχείς επιδείξεις life style και νεοπλουτισμού, η δυσανεξία προς την πλέμπα και τις ανάγκες της δεν κρύβεται. Πόσο ηθικό είναι να εκπροσωπείς ανθρώπους που απεχθάνεσαι;

Δουλίτσες: Θα επιταχύνονταν σημαντικά προσλήψεις και προμήθειες με την υιοθέτηση διακομματικής επιτροπής προσλήψεων και προμηθειών, όπως είχε προτείνει η αντιπολίτευση. Ίσως όμως έτσι να δυσκολεύονταν κάποια άλλα εγχειρήματα όπως: λίστα Πέτσα, σκόιλ ελικίκου, "διάσωση" Aegean, τα συνεχή deals με ιδιώτες και οι απευθείας αναθέσεις με ΠΝΠ, τύπου Μεγάλου Περιπάτου. Με το μάτι στο ταμείο, ενώ οι πολλοί βυθίζονται ολοένα και πιο βαθιά. Χαρακτηριστική των επιλεκτικών ευαισθησιών υπήρξε η περίπτωση των υγειονομικών. Από τα χειροκροτήματα περάσαμε σε μια σκέτη από ηθική αναγνώριση, που και αυτή την παρέχει μια πολιτική αμφίβολης ηθικής υπόστασης.

«Μεταρρυθμιστικός» παραλοιμώδης πυρετός: Το μάντρωμα της καραντίνας έδωσε ευκαιρία για προγραμματισμένες «μεταρρυθμιστικές» παρεμβάσεις, είτε πρόκειται για μέτρα οικονομικής εξόντωσης είτε για μέτρα πειθάρχησης. Κατά τα άλλα, ο εγκλεισμός αποτελεί ανώτερη κοινή υπόθεση μέχρις ότου περάσει ο κίνδυνος και πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας, ελαφρώς αγνώριστη. Πολύ υποκριτικό...

Μεταλοιμώδεις κάλπες: Το καλοκαίρι είδαμε τον πρωθυπουργό να επισκέπτεται Ίδρυμα Παίδων και να φιλάει παιδάκια, σε μια σαχλο-επικοινωνία εμφανώς προεκλογική. Το εγχείρημα ουδέποτε κατέστη εφικτό, ωστόσο υποτροπίασε με την πρώτη χαραμάδα ελπίδας του εμβολίου. Επιχειρήθηκε να αποδοθεί η άφιξη του εμβολίου στο «κατόπιν ενεργειών μου» και ετοιμάστηκαν τελετές θριάμβου, που αμαυρώθηκαν από την καταπάτηση κάθε διαδικασίας προτεραιοποίησης. Σοβαροί λόγοι πίεσης χρόνου πρέπει να κατατρέχουν τον κ. Μητσοτάκη για να προσπαθεί να στριμώξει ντε και καλά πρόωρες εκλογές περί την πανδημία. Πόσο ηθικό είναι όμως να μπερδεύεις συνεχώς τις καμπύλες της επιδημίας και τις καμπύλες των δημοσκοπήσεων; Ο κόσμος καίγεται...

 

Ο ανασχηματισμός Χατζηδάκη, οι συμμαχίες, το νέο σχέδιο και η Αρκαδία

 Χρήστος Στάικος μέλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ, υπεύθυνος Τμήματος Ενέργειας

Εάν έγινε πλήρης ανασχηματισμός σε ένα Υπουργείο, αυτό είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Άλλαξε όλη η ηγεσία.

Και μπορεί ο κ. Χατζηδάκης στον καθιερωμένο απολογισμό του να μίλησε για τις "μεταρρυθμίσεις" που έκανε, εννοώντας κυρίως την δρομολόγηση των ιδιωτικοποιήσεων κρίσιμων δικτύων, υποδομών και εταιρειών του ενεργειακού τομέα, αλλά το βασικό είναι ότι φεύγει και γιατί έβαλε απέναντι κοινωνικές ομάδες και οργανώσεις, που εναντιώθηκαν στο έργο του και ακύρωσαν το δήθεν πράσινο και αναπτυξιακό πρόσωπο που ήθελε να φιλοτεχνήσει επικοινωνιακά ο κ. Μητσοτάκης.

Με την αχρείαστη αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος στη ΔΕΗ, οδήγησε συνολικά στην αύξηση του ρεύματος όλων των εταιρειών, επιβαρύνοντας το κόστος σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Την ίδια στιγμή, έριξε έξω τον ειδικό λογαριασμό για τις ΑΠΕ, αδυνατώντας να πληρώσει στην ώρα του την μικρομεσαία επιχειρηματικότητα του κλάδου, στην οποία μάλιστα προσθέτει νέο χαράτσι για την δική του αποτυχία.

Τα δύο αυτά παραδείγματα δείχνουν χαρακτηριστικά πως εννοούν τη "στήριξη" στη μεσαία τάξη, την επιχειρηματικότητα και την δίκαιη ανάπτυξη!

Όσο για τα περιβαλλοντικά ζητήματα; Ακύρωσε τους δασικούς χάρτες, καθυστερώντας με αυτό τον τρόπο και την ολοκλήρωση του κτηματολογίου. Απαραίτητα μάλιστα και ως αναπτυξιακά εργαλεία. Μαζί με αυτό, "αναμόρφωσε" και τους Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών. Έκανε ένα κεντρικό συγκεντρωτικό οργανισμό, άλλαξε τα όρια των φορέων προκαλώντας δυσλειτουργίες στο έργο τους, σταμάτησε την διαδικασία προσλήψεων. Και πολλές άλλες παρεμβάσεις στο περιβάλλον και την χωροταξία, που οδήγησε αρκετές φορές σύσσωμες τις περιβαλλοντικές ΜΚΟ να βγάζουν κοινές ανακοινώσεις και να εναντιώνονται σε συγκεκριμένες νομοθετήσεις του Υπουργείου.

Όσο για την απολιγνιτοποίηση και το master plan για την επόμενη μέρα για τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο, ο καιρός περνάει, συγκεκριμένα έργα ακόμα δεν έχουν ξεκινήσει και η αβεβαιότητα στις τοπικές κοινωνίες εντείνεται.

Και η Αρκαδία έχει επηρεαστεί αρνητικά από όλα αυτά. Οι δασικοί χάρτες δεν προχωράνε, ο Φορέας Διαχείρισης Πάρνωνα δυσκολεύεται στο σημαντικό έργο του και η Μεγαλόπολη μαζί με όλο τον νομό αγωνιά.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία όλη την προηγούμενη περίοδο ανέδειξε πολιτικά και κοινοβουλευτικά τα παραπάνω θέματα και έκανε παρεμβάσεις και προτάσεις για την επίλυσή τους σε θετική κατεύθυνση. Και το έκανε και με την προτροπή οργανώσεων και με την συνεργασία φορέων και με τον διάλογο. Αποτέλεσμα ήταν η, δημιουργία κοινωνικών συμμαχιών με ΜΚΟ, μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και φορείς τις οποίες πρέπει να ενισχύσουμε την επόμενη περίοδο.

Το "Σχέδιο της Επιτροπής Σταθάκη", με βασικό άξονα την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου για την Δίκαιη Πράσινη μετάβαση με την κοινωνία μαζί, μπορεί να αποτελέσει τη βάση της προγραμματικής μας πρότασης για την διαμόρφωση κοινωνικών συμμαχιών και σε αυτό τον κρίσιμο πυλώνα, που θα βοηθήσουν συνολικά σε κοινές δράσεις και ευρύτερες πολιτικές συμμαχίες για μια εναλλακτική προοδευτική διακυβέρνηση.

 

2021: Αρχή μιας νέας εποχής;

 Γιάννης Μυλόπουλος

Σύμφωνα με τον Δαλάι Λάμα: «when you loose don’t loose the lesson».

Έχει όμως η σοφία της εσωστρεφούς Ανατολής μεταλαμπαδευτεί επαρκώς στην εξωστρεφή Δύση; Μένει να αποδειχτεί στα αμέσως επόμενα χρόνια.

Η αλήθεια είναι ότι στον καθ’ ημάς πολιτισμένο κόσμο, αν και νιώσαμε πολύ οδυνηρά το πλήγμα της πανδημίας κατά τη διάρκεια του 2020, δεν είναι καθόλου βέβαιο ακόμη ότι έχουμε αντιληφθεί και τα μαθήματα που μας δίδαξε η παγκόσμια δοκιμασία, ώστε να τα μετουσιώσουμε σε συγκεκριμένες βελτιωτικές κινήσεις στη νέα εποχή που εγκαινιάζει το 2021.

Ποια όμως είναι τα διδάγματα της πανδημίας που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας για να υποδεχτούμε τη νέα, μετά την πανδημία, εποχή;

1. Το πρώτο δίδαγμα έρχεται από τις αιτίες που γέννησαν την παγκόσμια υγειονομική κρίση. Ο επικίνδυνος ιός SARS-CoV-2, σύμφωνα με τις τελευταίες επιστημονικές έρευνες, μεταδόθηκε στον άνθρωπο, μέσω ξενιστών, από τις νυχτερίδες που μετακόμισαν σε κατοικημένες περιοχές στην Κίνα, όταν το οικοσύστημα όπου ζούσαν για εκατομμύρια χρόνια καταστράφηκε, εξ αιτίας της επεκτατικής αναπτυξιακής δραστηριότητας.

Ένα από τα μεγαλύτερα φράγματα στον κόσμο, το Φράγμα των 3 Φαραγγιών στην ευρύτερη περιοχή της Γιουνάν στην Κίνα, εκεί όπου πρωτοεμφανίστηκαν κρούσματα του κορωνοϊού, θωρείται ως ένα τεχνικό έργο που μπορεί να έλυσε το πρόβλημα της παραγωγής ενέργειας στην περιοχή, ανέτρεψε όμως σε μεγάλο βαθμό την ισορροπία της φύσης, προκαλώντας τη μετεγκατάσταση 1,3 εκατομμυρίων ανθρώπων που ζούσαν εκεί, όπως αντίστοιχα και ολόκληρων οικοσυστημάτων τα οποία υποχρεώθηκαν να μετοικήσουν σε κατοικημένες περιοχές.

Η ραγδαία υποβάθμιση των φυσικών πόρων και η εκτεταμένη καταστροφή της φύσης είναι υπεύθυνες για μια σειρά από μεγάλες αλλαγές στον πλανήτη. Από την εξάντληση των φυσικών αποθεμάτων που γεννά μεγάλα αδιέξοδα για τη συντήρηση της ανάπτυξης και της ίδιας της ζωής, μέχρι την απειλή της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης και τη μετάδοση επικίνδυνων ιών από ζώα με τα οποία ήρθαμε σε επαφή για πρώτη φορά, το ίχνος της επιθετικής ανάπτυξης που επέβαλε η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας αφήνει βαθιά τραύματα.

Και όσο οι αιτίες των δεινών δεν αντιμετωπίζονται, τόσο όσοι θεωρούν την πανδημία μια παρένθεση που θα κλείσει γρήγορα για να επανέλθουμε στην προτεραία κανονικότητα, πλανώνται και εθελοτυφλούν.

Η πανδημία COVID19 δεν είναι παρά μια συνέπεια της εποχής της παγκοσμιοποίησης και ακόμη ένα ηχηρό μήνυμα που στέλνει η φύση για την καταστροφή της.

Η ανατροπή λοιπόν του νεοφιλελεύθερου επιθετικού μοντέλου ανάπτυξης και η αναζήτηση ενός άλλου, βιώσιμου αναπτυξιακού προτύπου, που θα είναι συμβατό με το περιβάλλον, είναι το πρώτο μεγάλο μάθημα που αφήνει πίσω της η πανδημία.

Η «πράσινη» ανάπτυξη με έμφαση στη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι οπωσδήποτε μια θετική στροφή, δεν απαντά όμως στο σύνολο του περιβαλλοντικού προβλήματος. Το οποίο έχει τις ρίζες του στις περιβαλλοντοκτόνες αναπτυξιακές επιλογές της εποχής της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας.

2. Το δεύτερο δίδαγμα έρχεται από τον τρόπο της μετάδοσης του επικίνδυνου κορωνοϊού και αφορά στην αλλαγή παραγωγικού μοντέλου.

Η κατάργηση των συνόρων και η ελεύθερη διακίνηση προϊόντων, κεφαλαίου και ανθρώπων που επέβαλε η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, συνέβαλαν ώστε σε χρόνο μηδέν το υγειονομικό πρόβλημα μιας επαρχίας στην Κίνα να μεταδοθεί και να γίνει πρόβλημα σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Το υποχρεωτικό «κλείσιμο» των συνόρων, ως στοιχειώδης κίνηση αυτοπροστασίας από τη γρήγορη μετάδοση του ιού, αποκάλυψε άλλη μια μεγάλη αδυναμία του νεοφιλελεύθερου αναπτυξιακού προτύπου.

Ο νέος καταμερισμός της παραγωγής οδήγησε τα κράτη σε ένα μοντέλο «μονοκαλλιέργειας», το οποίο δεν επιτρέπει την οικονομική επιβίωση όσο τα σύνορα παραμένουν κλειστά.

Είτε πρόκειται για αγροτικά προϊόντα και είδη διατροφής, είτε για βιομηχανικά, είτε και για προϊόντα του τριτογενούς τομέα της οικονομίας, όπως ο τουρισμός, οι εθνικές οικονομίες που εξαρτώνται αποκλειστικά από κάποια είδη παραγωγής, καταρρέουν όσο τα σύνορα παραμένουν υποχρεωτικά κλειστά.

Στην Ελλάδα την πραγματικότητα αυτή τη ζήσαμε το καλοκαίρι με το άνοιγμα των συνόρων προκειμένου να επιτραπεί η βασική παραγωγική δραστηριότητα της χώρας, ο τουρισμός. Η επιλογή αυτή είχε ολέθριες συνέπειες τόσο για την υγειονομική κρίση, την οποία αναζωπύρωσε, όσο όμως και για τον ίδιο τον τουρισμό που κατέρρευσε, μόλις έγινε γνωστή η υγειονομική υποτροπή. Συμπαρασύροντας σε κατάρρευση και την εθνική μας οικονομία.

Η υπέρβαση του παραγωγικού μοντέλου της μονοκαλλιέργειας που επέβαλε η παγκοσμιοποίηση και η αναζήτηση ενός νέου βιώσιμου οικονομικού προτύπου που να εξασφαλίζει την αυτάρκεια των κρατών σε συνθήκες αποκλεισμού, είναι το δεύτερο ισχυρό δίδαγμα που αφήνει πίσω της η επώδυνη εμπειρία της πανδημίας.

3. Το τρίτο μάθημα που μας δίδαξε η πανδημία σχετίζεται με την κατάρρευση του νεοφιλελεύθερου δόγματος της «αυτορρυθμιζόμενης» αγοράς.

Η αδυναμία των ελεύθερων αγορών να επιβιώσουν σε έκτακτες συνθήκες καραντίνας υποχρέωσε ακόμη και σκληρά νεοφιλελεύθερα οικονομικά συστήματα και ηγέτες να προχωρήσουν στο προπατορικό αμάρτημα του σοσιαλισμού, στον κρατικό παρεμβατισμό. Ενισχύοντας γενναία επιχειρήσεις και εργαζόμενους, προκειμένου οι οικονομίες τους να επιβιώσουν από την ύφεση και την ανεργία.

Ακόμη και η δική μας αυτιστικά νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση, η οποία υπήρξε ιδιαίτερα φειδωλή στην ενίσχυση επιχειρήσεων και εργαζομένων, υποχρεώθηκε να ενισχύσει με κρατικό χρήμα εκείνες τις επιχειρήσεις που επέλεξε να υποστηρίξει, όπως για παράδειγμα την Aegean.

Η αναδίπλωση των οικονομικών συστημάτων να ενισχύσουν με κρατικό χρήμα την πραγματική οικονομία δημιουργεί προβληματισμό για το μέλλον του νεοφιλελεύθερου προτύπου που στηρίχθηκε ακριβώς στη συρρίκνωση του κράτους και στην υποβάθμιση του ρόλο του ως ρυθμιστή της οικονομίας.

Η επιστροφή του κρατικού παρεμβατισμού συμπαρασύρει σε αναθεώρηση και το νεοφιλελεύθερο δόγμα της ανάδειξης της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και της ατομικής ευθύνης σε μονόδρομο για την οικονομική ανάπτυξη.

Η αναζήτηση ενός νέου οικονομικού προτύπου που θα επιτρέπει την ισορροπημένη συμμετοχή δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην ανάπτυξη είναι μια από τις πρώτες προτεραιότητες στη νέα αποχή που ανοίγει μετά την πανδημία.

4. Τέλος, το τέταρτο και πολύ σημαντικό μάθημα από την περιπέτεια της πανδημίας που έζησε η ανθρωπότητα έρχεται από την αμφισβήτηση του νεοφιλελεύθερου δόγματος των ιδιωτικοποιήσεων στον τομέα της Υγείας.

Η ισχνή έως μηδενική συμβολή του ιδιωτικού τομέα και το βάρος που σήκωσε η δημόσια Υγεία στην αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης, αλλάζουν άρδην τις νεοφιλελεύθερες προτεραιότητες και επαναφέρουν την ανάγκη επένδυσης σε ισχυρά δημόσια συστήματα υγείας, ως τη μόνη προϋπόθεση για την επιβίωση στο μέλλον.

Τα τέσσερα πολύτιμα μαθήματα που μας δίδαξε η εμπειρία της πανδημίας αποτελούν τον πυρήνα μιας ευρύτερης πολιτικής αλλαγής προς ένα νέο βιώσιμο, με την έννοια της αντοχής και της διάρκειας, μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης που θα έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

Α. Θα είναι συμβατό με το Περιβάλλον
Β. Θα στηρίζεται στα συγκριτικά παραγωγικά πλεονεκτήματα κάθε τόπου
Γ. Θα αναδείξει τον ρυθμιστικό ρόλο του κράτους στην οικονομία και
Δ. Θα αναγνωρίσει το δημόσιο χαρακτήρα της Υγείας και της Παιδείας

Οι αλλαγές αυτές, ακόμη και αν δεν γίνουν άμεσα αντιληπτές από τους οπαδούς του νεοφιλελεύθερου οικονομικού προτύπου, είναι βέβαιο ότι θα γίνουν αντιληπτές από τις οργανωμένες κοινωνίες. Οι οποίες επειδή θα έχουν υποφέρει από την αρρώστια, την ύφεση και την ανεργία, θα τις επιβάλουν στα πολιτικά συστήματα κινούμενες από το ένστικτο της αυτοσυντήρησης.

Αν η θεωρία του Δαρβίνου για την κορυφαία συμβολή της προσαρμογής στην εξέλιξη των ειδών εξακολουθεί να ισχύει, τότε είναι βέβαιο ότι τα παθήματα του 2020 θα γίνουν μαθήματα για τη μετάβαση στη νέα εποχή που ανατέλλει μετά την πανδημία.

 

Νομοσχέδιο ενάντια στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και την κοινωνία

 Βασίλης Δελής

Η πανδημία Covid-19 και τα μέτρα περιορισμού της που ελήφθησαν από την κυβέρνηση συνέβαλαν με έναν βίαιο τρόπο στη μεταβολή της φύσης της εργασίας

Δεν θα πέσει κανένας από τα σύννεφα αν πούμε ότι η παρούσα κυβέρνηση έχει στον πυρήνα της πολιτικής της ένα σχέδιο εκτεταμένων μεταρρυθμίσεων που έχουν στόχο να συρρικνώσουν τον δημόσιο τομέα, να ενισχύσουν τη φίλα προσκείμενη ιδιωτική πρωτοβουλία ξηλώνοντας κάθε έννοια δημοκρατίας και διαφάνειας στη Δημόσια Διοίκηση και να επενδύσουν σε ένα αναπτυξιακό μοντέλο που παράγει ανισότητες. 

Σ’ αυτό το φόντο λαμβάνουν χώρα οι τελευταίες εξελίξεις που αφορούν την Επαγγελματική Εκπαίδευση, πεδίο δραστηριοποίησης, κατά την αντίληψη του Κ. Μητσοτάκη, «παιδιών λαϊκών οικογενειών από το Περιστέρι», που μάλλον δεν παίρνουν τα γράμματα και κατά το πιθανότερο θα αρκεστούν σε μια χαμηλής ποιότητας κατάρτιση ψυκτικού ή συντηρητή ανελκυστήρων. 

Είναι φανερό ότι ο ελιτισμός αυτής της αντίληψης αποκαλύπτει τα ρατσιστικά στερεότυπα πάνω στα οποία πορεύεται (και) η εκπαιδευτική πολιτική της σημερινής κυβέρνησης. Υπονοεί όμως και κάτι άλλο: την απέχθειά της στη δημόσια εκπαίδευση ως ένα σύστημα κοινωνικής κινητικότητας. Ακριβώς αυτό φανερώνεται και στο πρόσφατο σχέδιο νόμου για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση (ΕΕΚ), η οποία υποβαθμίζεται, ακριβαίνει και οδηγεί σε νόμιμη απλήρωτη εργασία.

Εισαγωγή του αναχρονιστικού θεσμού της «μεταγυμνασιακής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης»

Η μεταγυμνασιακή Επαγγελματική Εκπαίδευση αποτελεί έναν αναχρονιστικό και παρωχημένο θεσμό, σε αναντιστοιχία με τις σύγχρονες τάσεις στην Επαγγελματική Εκπαίδευση, η οποία τείνει να είναι υψηλής εξειδίκευσης. Εκεί επαναφέρονται οι ΣΕΚ, οι οποίες αφορούσαν μια διετή τεχνική εκπαίδευση μετά το Γυμνάσιο, συστήθηκαν το 2013 -με πλήρη αποτυχία, καθώς από τις 95 σχολές που προβλέπονταν, λειτούργησαν μόλις 4- και καταργήθηκαν το 2016. 

Στο επίπεδο μάλιστα της «μεταγυμνασιακής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» υποβαθμίζει και τις αξιόλογες σχολές μαθητείας του ΟΑΕΔ (πηγαίνοντάς τις από το επίπεδο 4 στο 3 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων), οι οποίες αποτελούν για περίπου εβδομήντα χρόνια τον βασικό πυλώνα της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης στη χώρα. Αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής θα είναι η δημιουργία μιας δεξαμενής ημιειδικευμένου προσωπικού, το οποίο θα κινείται μεταξύ ανεργίας και χαμηλόμισθης επισφαλούς εργασίας. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι κατά την πανδημία αυτοί που επλήγησαν περισσότερο από την απώλεια εισοδήματος ήταν τα άτομα με προσωρινές εργασίες και όσοι ασκούν επαγγέλματα που δεν απαιτούν υψηλές δεξιότητες.

Η επικερδής αγορά της συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης

Η ατομική ευθύνη για τη μη εύρεση εργασίας συστηματοποιείται έτη περαιτέρω. Στην ίδια λογική με την αντίληψη ότι «δεν υπάρχει αυτό που λέμε κοινωνία» αλλά και με το ότι οι άνεργοι φταίνε που παραμένουν άνεργοι γιατί δεν έχουν εκείνες τις δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να δομήσουν σωστά ένα βιογραφικό, η έκθεση Πισσαρίδη συνομιλεί τρόπον τινά με το σχέδιο νόμου του υπουργείου Παιδείας δημιουργώντας μια νέα μεγάλη αγορά καταρτίσεων. 

Επιβάλλει μια πλειάδα καταρτίσεων ως προϋπόθεση για τη χορήγηση του επιδόματος ανεργίας, το οποίο χάνει έτσι τον προνοιακό και ανταποδοτικό του χαρακτήρα. Επιπλέον, οι ρυθμίσεις στο σχέδιο νόμου του υπουργείου Παιδείας για τη λειτουργία των ΚΔΒΜ, που οδηγούν στο κλείσιμο των περισσότερων μικρών επιχειρήσεων του χώρου και στη διατήρηση μόνο μεγάλων Κέντρων Διά Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ) σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για το πώς αντιλαμβάνεται η κυβέρνηση του «σκόιλ ελικίκου» την ανάγκη ποιοτικής αναβάθμισης της συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης.

Βήματα πίσω

Τα στοιχεία της αντιμεταρρύθμισης αυτής, που απαξιώνει τον χώρο της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, δεν είναι και τόσο νέα. Στην Ελλάδα καταγράφεται μια διαχρονική υποτίμηση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, η οποία «παρέμεινε καθηλωμένη στις παραδοσιακές πρακτικές και κατευθύνσεις αδυνατώντας να ανταποκριθεί επαρκώς στις μεταβολές που συνέβησαν σε παραγωγικό, τεχνολογικό αλλά και εκπαιδευτικό επίπεδο» (Φωτόπουλος κ.ά., 2013).

Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του, ο ΣΥΡΙΖΑ προχώρησε σε βαθιές τομές για την αναμόρφωση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, ενδεικτικά με: α) την ενίσχυση των ΕΠΑΛ, οι απόφοιτοι των οποίων θα αποκτήσουν πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, προαιρετικό έτος μαθητείας με ασφάλιση στο ΙΚΑ και μισθό ίσο με το 75% του ανειδίκευτου εργάτη, β) τη διατήρηση και ενίσχυση του ρόλου του «Μηχανισμού Διάγνωσης των Αναγκών της Αγοράς Εργασίας», τυποποιώντας έτσι τη διαδικασία επιλογής ειδικοτήτων στα προγράμματα συνεχιζόμενης κατάρτισης και αποφεύγοντας τις πιέσεις συμφερόντων εμπορευματοποίησής της, γ) τη θεσμοθέτηση μια σειράς ποιοτικών κριτηρίων με σκοπό την επαναρρύθμιση του πεδίου της Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Κατάρτισης (δύο ΕΜΕ ανά πάροχο κατάρτισης, ελάχιστος χρόνος εμπειρίας στο αντικείμενο επιδοτούμενης κατάρτισης, πρόσβαση σε ΑμεΑ, ύπαρξη ISO) που αναβαθμίζουν τη λειτουργία των ΚΔΒΜ (πρώην ΚΕΚ), δ) την ενίσχυση και υποχρεωτική διαμεσολάβηση του ΟΑΕΔ ανάμεσα στον άνεργο και στην αγορά εργασίας -μέσω προσλήψεων 350 νέων εργασιακών συμβούλων- με σκοπό την αποτελεσματική σύζευξή τους αλλά και τη διασύνδεση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης με τον αναπτυξιακό σχεδιασμό σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

Ο ρόλος της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων σε ένα εργασιακό τοπίο που αλλάζει

Η πανδημία Covid-19 και τα μέτρα περιορισμού της που ελήφθησαν από την κυβέρνηση συνέβαλαν με έναν βίαιο τρόπο στη μεταβολή της φύσης της εργασίας και την ανάγκη προσαρμογής των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού της χώρας στο νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται. Βέβαια, αυτή η αναγκαιότητα υπήρξε και πριν την πανδημία, καθώς το πλήθος τεχνολογικών μεταβολών με επίκεντρο την ψηφιοποίηση και την αυτοματοποίηση αλλάζει συθέμελα την οικονομία και την κοινωνία.  Όμως ο κόσμος της εργασίας είναι από αυτούς που διαταράσσεται ραγδαία, εφόσον υπολογίζεται ότι ένα ποσοστό έως και 60% των επαγγελμάτων επηρεάζεται άμεσα (MGI, 2017). 

Οι κοινωνίες εκείνες που σχεδιάζουν να ακολουθήσουν αυτό το κύμα της αλλαγής αλλά και να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα οφείλουν να επενδύσουν στο ανθρώπινο δυναμικό τους με μια ολιστική και συμπεριληπτική προσέγγιση. Η ανάγκη για ένα νέο πλαίσιο Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης προκύπτει από όλες τις σχετικές έρευνες ως ένα κρίσιμο πεδίο δημόσιας πολιτικής που θα μπορέσει να υλοποιήσει με επιτυχία αυτή την προσαρμογή. Κάτι τέτοιο όμως δεν φαίνεται να αφορά την πραγματικότητα της ελληνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.

Αντί επιλόγου

Το νομοσχέδιο για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση δεν είναι νέο. Οι μεταρρυθμίσεις που φέρνει έρχονται από τα σχέδια διάσωσης της ελληνικής οικονομίας του 2010. Δεν απαντάει στα επίδικα της εποχής, καθώς μειώνει τον χρόνο παραμονής στη Γενική Εκπαίδευση ενισχύοντας τη σχολική διαρροή και απομειώνοντας τις οριζόντιες δεξιότητες των αποφοίτων. 

Δεν ενδιαφέρεται για τις αναγκαίες επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό της χώρας, που συνδέονται με θετική παραγωγικότητα και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, καθώς απαξιώνει τον ρόλο του ΟΑΕΔ και τον Μηχανισμό Διάγνωσης Αναγκών της Αγοράς Εργασίας - ένα εργαλείο που διασώθηκε από την προηγούμενη κυβέρνηση και διασφαλίζει την αντικειμενική αποτύπωση των αναγκών σε κατάρτιση.

Το νομοσχέδιο για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση υλοποιεί το σχέδιο της έκθεσης Πισσαρίδη, καθώς κάνει δώρα στους μεγάλους παίκτες της αγοράς των ΙΕΚ και των ΚΔΒΜ με το κόστος να βαραίνει το κράτος και φέρνει ελαστικοποίηση στην εργασία με εργαζόμενους πολλών ταχυτήτων. Το νομοσχέδιο αυτό προδιαγράφει πως το μέλλον των παιδιών των λαϊκών οικογενειών θα είναι ημιειδικευμένοι εργάτες και πως η στρατηγική της χώρας είναι η χαμηλή εξειδίκευση.

Στον αντίποδα υπάρχει μια παρακαταθήκη δημόσιων πολιτικών στην εκπαίδευση και την εργασία με στρατηγικό όραμα την ποιοτική αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης με όρους ίσων ευκαιριών, διαφάνειας και καλοπληρωμένων θέσεων εργασίας. Πλέον υπάρχει η επιλογή να ξεφύγουμε στο μέλλον με την κοινωνία όρθια.

 * Ο Βασίλης Δελής είναι απόφοιτος ΕΣΔΔΑ, πρ. μέλος Δ.Σ. ΟΑΕΔ

 Βιβλιογραφικές αναφορές:

Φωτόπουλος Ν. (2013) (επιμ.) Γούλας Χ., Ζάγκος Χ., Κόκκινος Γ., Κορδάτος Π., Κατσής Θ., Παληός Ζ., Πανδής Π., Φωτόπουλος Ν., «Κατάρτιση, Απασχόληση, Εκπαιδευτική Πολιτική, Διερεύνηση της σύνδεσης της κατάρτισης με την απασχόληση», Αθήνα: Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής, ΓΣΕΕ.

McKinsey Global Institute (MGI), (2017) «Jobs Lost, Jobs Gained: Workforce Transitions in a Time of Automation».