Τη μαύρη μέρα που η Ελλάδα... πανηγύριζε (5/9/1997)

 Διονύσης Ελευθεράτος

Παρήλθαν είκοσι χρόνια, ακριβώς… «Athens», εκστόμισε ο Σάμαρανκ και το γλέντι άρχισε. Νόμιζες, μάλιστα, ότι άρχιζαν ήδη και κάποια αγωνίσματα. Ότι ο Ανδρέας Φούρας, η Γιάννα Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη και οι λοιποί «σταυροφόροι» της ανάληψης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 λάνσαραν το άθλημα «ταχύ τίναγμα εκ του καθίσματος, μετά επινικίων κραυγών».

Μαζί τους τινάχτηκε προς τα πάνω, τρισευτυχισμένο, το μεγαλύτερο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας. Δεν υποψιαζόταν πόσα - και πόσο αιχμηρά- παλούκια περίμεναν στην προσγείωση. Ήταν σαν σήμερα, 5 Σεπτεμβρίου, το 1997.

Οι αλαλαγμοί χαράς σκέπαζαν τις λιγοστές θαρραλέες «αιρετικές» φωνές που επισήμαιναν ότι μπαίναμε σε μια ζόρικη περιπέτεια. Περιπέτεια καθόλου γοητευτική (εκτός αν ήσουν μεγαλοεργολάβος ή πρόθυμος καταναλωτής «μεγάλων ιδεών»), μα πολύ επικίνδυνη. Αν κάποια από αυτές τις... παράταιρες φωνές κατόρθωνε να ακουστεί μέσα στον πανηγυρικό ορυμαγδό των καλοπροαίρετων, των «ψωνισμένων», των «εχόντων έννομο συμφέρον» και των πολιτικών εμπόρων αντιμετωπιζόταν με τον στερεότυπο αφορισμό: «Μην ακούτε τις Κασσάνδρες». Λες κι οι Τρώες είχαν ωφεληθεί που δεν άκουσαν την Κασσάνδρα…

Εδώ και χρόνια σκοράρει σε κενή εστία οποιοσδήποτε επισημαίνει απλώς ότι οι «αιρετικοί» δικαιώθηκαν πλήρως στις προβλέψεις τους. Γι' αυτό, «τιμώντας» την... αποφράδα επέτειο της 5ης Σεπτεμβρίου 1997, ας κάνουμε κάτι επιπρόσθετο: ας δούμε πόσο πιθανή ή απίθανη ήταν εκ των προτέρων, δηλαδή στη χρονική περίοδο 1997-2004, η διαφορετική εξέλιξη των πραγμάτων. Σε ποιο συμπέρασμα θα καταλήξουμε; Ότι οι «αιρετικοί» δεν είχαν τις μαντικές ικανότητες της Κασσάνδρας, αλλά απλή λογική και στοιχειώδη διορατικότητα.

«Κύριε Δούκα, αν είναι έτσι βουλιάζουμε…» 

Πόσο υποχρεώθηκε να πληρώσει για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 η κοινωνία, που στα τελευταία οκτώ χρόνια στραγγαλίζεται και ξεζουμίζεται για να «σωθεί η χώρα από τα χρέη και τα ελλείμματα»; Το κόστος έμοιαζε από την αρχή με το ποσό που απαιτούν οι ανελέητοι εκβιαστές: ολοένα και μεγαλύτερο.

Ο αρχικός προϋπολογισμός των Αγώνων, χωρίς τα έξοδα του Οργανισμού «Αθήνα 2004», ήταν 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Πριν ακόμη παραδώσει το ΠΑΣΟΚ την εξουσία στη Ν.Δ. (Μάρτιος 2004), ο λογαριασμός είχε ήδη υπερδιπλασιαστεί, φθάνοντας τα 4,6 δισεκατομμύρια. Προς το τέλος του 2004 η κυβέρνηση Καραμανλή ανακοίνωσε ότι ξοδέψαμε το ποσό των 8,95 δισ. ευρώ, αλλά αργότερα η Standard & Poor's μάς «ξεφούρνισε» άλλο ελάχιστο κόστος: τα 11,27 δισ. ευρώ. Σταματάμε εδώ; Αμ δε… Τον Αύγουστο του 2005 η Φάνη  Πάλλη – Πετραλιά, που ήταν αναπληρώτρια υπουργός Πολιτισμού το 2004, παραδέχθηκε πως το πραγματικό κόστος υπερέβαινε τα 13 δισεκατομμύρια ευρώ.

Το ποσό αυτό προσέγγιζε το 6% του ελληνικού ΑΕΠ. Για να έχουμε μέτρο σύγκρισης: οι Αγώνες του 1992 στη Βαρκελώνη στοίχησαν το 1,6% του ισπανικού ΑΕΠ και εκείνοι του 2000 στο Σίδνεϊ, το 1,5% του ΑΕΠ της Αυστραλίας. «Μα αυτό είναι λογικό, εάν αναλογιστούμε πόσο μεγάλα ήταν τα ΑΕΠ των χωρών αυτών, σε απόλυτα μεγέθη» θα παρατηρήσει κάποιος. Σωστά. Μόνο που αυτή η παράμετρος υπογραμμίζει πόσο εγκληματική ήταν η σπατάλη – επίδειξη «εθνικού» νεοπλουτισμού που χαρακτήρισε τους Αγώνες του 2004 και στην οποία θα αναφερθούμε, σε αδρές γραμμές, εν συνεχεία.

«Κύριε Δούκα, αν συμβαίνουν όλες αυτές οι υπερκοστολογήσεις, βουλιάζουμε», είπε στη Βουλή τον Δεκέμβριο του 2004 ο τότε πρόεδρός της, Απ. Κακλαμάνης, σχολιάζοντας τη λίστα με τα υπερκοστολογημένα έργα, την οποία κατέθεσε ο υφυπουργός Οικονομικών (Πέτρος Δούκας). Όλα αυτά «κατόπιν εορτής»… Έστω κι αν η χώρα ζούσε ακόμη στον εορταστικό απόηχο.       

Η «κομψή» ομολογία της Φάνης Πετραλιά και ο… άθλος της Στέγης

Είναι, όμως, «κοινό μυστικό» ότι η πραγματική «λυπητερή» υπερβαίνει -ίσως κατά πολύ- τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ, εάν προσμετρηθούν «ομιχλώδεις» δαπάνες που φορτώθηκαν «σιωπηρά» στο ελληνικό Δημόσιο. Όσο για την -πάλαι ποτέ πολυδιαφημισμένη- «μεγάλη συνεισφορά» των ιδιωτών και των χορηγών, αρκεί να θυμηθούμε τι είχε πει το καλοκαίρι του 2004 η ίδια η Φάνη Πάλλη-Πετραλιά: «Ο Έλληνας πολίτης είναι ο μοναδικός χορηγός των Αγώνων». Το ανέφερε σε συνέντευξή της που δημοσιεύθηκε στην «Ελευθεροτυπία», στις 5 Ιουλίου 2004. Την εποχή της γενικής ευφορίας για τις επιδόσεις της εθνικής ποδοσφαιρικής ομάδας στο Euro 2004 (την προηγούμενη ημέρα είχε αναδειχθεί πρωταθλήτρια Ευρώπης), η διατύπωση μιας αλήθειας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες δεν κόστιζε πολύ...

Σε αυτόν τον παροξυσμό γκλαμουριάς δυο πράγματα αξίζει να ξεχωρίσει κανείς: ένα «έμβολο» κι ένα σύμβολο! Οι «πονηρές», οι... βολικές καθυστερήσεις ήταν το όπλο με το οποίο «εμβολίστηκαν» -κι εν τέλει καθηλώθηκαν- οι όποιες αντιδράσεις θα μπορούσαν να έχουν προκληθεί από τη διόγκωση του κόστους. «Μα, να γίνει η χώρα ρεζίλι; Ας είναι υπερκοστολογημένα, τώρα, τα έργα -σημασία έχει να προλάβουμε...». Ω ναι, πρόλαβαν να κάνουν ακόμη και την περιττή στέγη Καλατράβα! Αυτό ακριβώς είναι το σύμβολο. Σύμβολο ματαιοδοξίας, νεοπλουτισμού, κομπασμού της «ισχυρής Ελλάδας».

Η στέγη Καλατράβα κόστισε 350 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή το 54% ολόκληρου του ποσού (651 εκατ.) που είχαν ξοδέψει οι Πορτογάλοι για να κατασκευάσουν ή να ανακαινίσουν τα γήπεδά τους, εν όψει του Euro 2004! Θέλετε να λάβουμε υπόψη άλλον υπολογισμό, σύμφωνα με τον οποίο στην Πορτογαλία το πραγματικό, τελικό κόστος των γηπέδων ανήλθε στα 800 εκατ. ευρώ; Ωραία. Η περιττή στέγη Καλατράβα κόστισε κάτι λιγότερο ή κάτι περισσότερο του μισού (από 44% έως 54%) των χρημάτων που ξόδεψαν οι Πορτογάλοι για κάτι 100% αναγκαίο.

Τα Ολυμπιακά Ακίνητα είχαν προϋπολογισμό ενός δισεκατομμυρίου ευρώ και απροσδιόριστο, σίγουρα μεγαλύτερο, τελικό κόστος. Έξι χρόνια αργότερα μόλις και μετά βίας απέδιδαν 30 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Αναξιοποίητες εγκαταστάσεις, λιγότερο πράσινο, λιγότεροι ελεύθεροι χώροι (σε Γαλάτσι, Μαρούσι, Νίκαια, κ.λπ.), περισσότερο τσιμέντο σε παραλίες (Σχινιάς, Αγ. Κοσμάς) και περισσότερη ασχήμια είναι το κληροδότημα της διοργάνωσης. Μαζί με αυτά και το σκάνδαλο του συστήματος ασφαλείας «C4I»: πάλι καλά που αναγνωρίστηκε κι ένα επιμέρους σκάνδαλο, μέσα στο τερατούργημα των Αγώνων του 2004.

Τα δείγματα γραφής του (αθλητικού) 1997 και οι επενδύσεις που δεν ήρθαν 

«Μα δεν ήταν αναπόφευκτα όλα αυτά», θα πει κάποιος. Θεωρητικά δεν ήταν, μολονότι η διοργάνωση Ολυμπιακών Αγώνων αποδείχθηκε κατά το παρελθόν βαριά υπόθεση, με μακροχρόνιες συνέπειες, ακόμη και για ορισμένες μεγάλες χώρες. Η γραμμή πλεύσης, όμως, των οικονομικών και πολιτικών ελίτ στην Ελλάδα καθιστούσε σχεδόν βέβαιη τη δικαίωση των «αιρετικών».

Θέλετε παράδειγμα; Τον Αύγουστο του 1997, δηλαδή λίγες εβδομάδες προτού «κερδίσει» η Αθήνα τη διοργάνωση του 2004, είχε διεξαχθεί το «Αθήνα '97», το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στίβου. Πόσο κόστισε η διοργάνωση; Ο αρχικός προϋπολογισμός, τον Μάιο του 1996, ήταν 5,2 δισεκατομμύρια δραχμές. Σε ένα χρόνο κι ένα μήνα (Ιούνιος 1997) πρόλαβε να βρεθεί στα 9,2 δισ. δρχ., αλλά το τρίτο άλμα θα το ζήλευε κι ο... Σεργκέι Μπούμπκα: οι δαπάνες εκτοξεύτηκαν στα 19 δισ. δρχ., δίχως καν να κάνει αναμόρφωση προϋπολογισμού η Κεντρική Οργανωτική Επιτροπή! Η φιγουρατζού «μαμά-Ελλάδα» είχε δώσει ήδη δείγματα γραφής. Κι η «εποχή Σημίτη» τα πρώτα της διαπιστευτήρια.

Τι απέγιναν τα περίφημα «μεγάλα οικονομικά οφέλη» που θα έρχονταν και μάλιστα... για μόνιμη εγκατάσταση, χάρη στους Αγώνες του 2004; «Θα έρθουν εδώ ξένοι επενδυτές», έλεγαν το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ. Ναι, καλά. Κατά το... ένδοξο έτος 2004 η αξία των ξένων επενδύσεων περιορίστηκε στο 0,7% του ΑΕΠ. Το 2005 έπεσε περισσότερο -καθοδική μάλιστα ήταν και η τροχιά των ελληνικών επενδύσεων. Έκπληξη; Καθόλου. Όσοι έχουν στοιχειώδη επαφή με την πραγματικότητα γνωρίζουν ότι οι ξένες επενδύσεις είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων.   Όποιος πίστευε ότι η «πανήγυρις» του 2004 θα συμπεριλαμβανόταν στα κριτήρια των ξένων επενδυτών, μάλλον ήταν -από τότε- «για τα πανηγύρια»...

Και ήλθαν, το 2004, 1 εκατ. τουρίστες… λιγότεροι!

Παραμονές των Αγώνων του 2004, οι μεγαλύτερες κατασκευαστικές ζήτησαν στήριξη - κοινώς, ευνοϊκά μέτρα- από την ελληνική κυβέρνηση, διαβλέποντας άμπωτη έπειτα από «τη μεγάλη γιορτή». Αχόρταγες; Ναι, αλλά και με επίγνωση της κατάστασης: ήξεραν τι (δεν) θα ακολουθήσει. Ο τομέας, όμως, στον οποίο οι υπερφίαλες προβλέψεις αποδείχθηκαν κωμικές ήταν ο τουρισμός...

Το 2004 ήλθαν στην Ελλάδα ένα εκατομμύριο ξένοι λιγότεροι από όσους μας επισκέφθηκαν το 2003. Στη συνέχεια σημειώθηκαν αυξομειώσεις που σχετίζονταν με «χίλιες δύο» παραμέτρους (τιμές, καλύτερη ή χειρότερη οικονομική κατάσταση διεθνώς κ.λπ.), όχι όμως με τις μνήμες των Αγώνων του 2004.

Πώς και γιατί θα μπορούσαν να είναι, δηλαδή, διαφορετικά τα πράγματα; Ας πούμε ότι σκέφτεστε να επισκεφθείτε την Πράγα, το Παρίσι ή την Ινδία. Για να εκτιμήσετε το Taj Mahal, τα κάλλη του Παρισιού, τη Γέφυρα του Καρόλου στην Πράγα, θα πρέπει να προηγηθούν... Ολυμπιακοί Αγώνες στις αντίστοιχες χώρες; Γιατί δηλαδή θα υπήρχε... Ολυμπιακό προαπαιτούμενο για την Κέρκυρα, τη Ρόδο, την Ακρόπολη; «Μα η Βαρκελώνη από το 1992 έχει σταθερά υψηλότερο τουρισμό». Πολύ σωστά, διότι η Βαρκελώνη με τους Αγώνες κατόρθωσε να αναμορφωθεί προς το καλύτερο. Η Αθήνα κατάφερε να παραμορφωθεί ακόμη περισσότερο. Αναμενόμενο. Εκτός αν κάποιοι πίστεψαν ότι θα κατέφθαναν Ιάπωνες τουρίστες για να φωτογραφήσουν το γήπεδο του μπάντμιντον ή τον νέο Ιππόδρομο...

Ήταν, λοιπόν, 5 Σεπτεμβρίου 1997. Η Ελλάδα πανηγύριζε, λίγο καιρό αφότου ο τότε πρωθυπουργός Σημίτης προειδοποιούσε -με το στόμα του καθηγητή Σπράου- ότι σκόπευε να πετσοκόψει συντάξεις. Από τότε και έως το 2012, το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ. τσακώνονταν ακόμη και για τα οικονομικά της Άνω Ραχούλας. Για την ασύλληπτη ενοχή τους στο οικονομικό αίσχος του 2004 κανείς δεν άνοιξε το στοματάκι του να πει κουβέντα για τον άλλον. Διπλή ενοχή, εξασφαλισμένη σιωπή.

Πόσο αξίζει μία υπερωρία;

 Kst

Ο επικεφαλής του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας γράφει για την αντίδραση των εργοδοτικών οργανώσεων στην υποχρεωτική ηλεκτρονική προαναγγελία των υπερωριών

"Φυσιολογικό είναι να γκρινιάζει ο ΣΕΒ. Δηλαδή γκρινιάζουν οι Τράπεζες. Γκρινιάζουν αυτοί που έχουν κάνει την απλήρωτη υπερωρία κανόνα. Δυσκολεύονται να την δηλώσουν. Ενώ το να ενημερώνεσαι πέντε λεπτά πριν ότι θα κάτσεις άλλες δύο ώρες είναι φυσιολογικό και εύκολο; Να μπαίνει η επιθεώρηση σε ένα χώρο και να βρίσκει 200 άτομα μη δηλωμένα σε υπερωρία ήταν κάτι έκτακτο; Πόσο σοβαρό είναι το διοικητικό στέλεχος που δεν κατάφερε στα μισά της μέρας να καταλάβει ότι θα χρειαστεί υπερωριακή εργασία από 200 εργαζόμενους;" σημειώνει ο Νάσος Ηλιόπουλος, ειδικός γραμματέας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, με αφορμή τις αντιδράσεις των εργοδοτικών οργανώσεων στην υποχρεωτική ηλεκτρονική προαναγγελία των υπερωριών.
"Η ένταση της γκρίνιας τους δείχνει ότι έχουν μετατρέψει την υπερωριακή απασχόληση, που κανονικά είναι ένα εργαλείο για έκτακτες ανάγκες, σε κανονικότητα. Προφανώς με το σημερινό καθεστώς την πληρώνουν μόνο αν τους τσακώσει ο έλεγχος.Από ότι φαίνεται για την εργατική γραφειοκρατία η αξία της συγκεκριμένης ρύθμισης, όπως και των υπολοίπων παρόμοιων ρυθμίσεων, είναι μικρή" σημειώνει χαρακτηριστικά ο Νάσος Ηλιόπουλος στο κείμενο που ανέβασε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook.

Το κείμενο που ανάρτησε ο Νάσος Ηλιόπουλος στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook 
Πόσο αξίζει μια υπερωρία;
Έχουν ξεσηκωθεί οι εργοδοτικοί φορείς για την υποχρέωση ηλεκτρονικής προαναγγελίας των υπερωριών. Μέχρι σήμερα τις καταγράφουν χειρόγραφα σε ένα μη θεωρημένο βιβλίο και στις αρχές κάθε μήνα δηλώνουν τις υπερωρίες που έγιναν τον προηγούμενο. Παράλληλα δεν φέρουν καμία υποχρέωση καταγραφής της υπερεργασίας (μέχρι μία ώρα την ημέρα μέχρι 5 ώρες την εβδομάδα).
Είναι αλήθεια ότι για μια μικρή επιχείρηση αυτή η υποχρέωση ικανοποιείται δύσκολα με τα σημερινά δεδομένα. Ακριβώς για αυτό το λόγο η εφαρμογή της διάταξης θα συνδυαστεί με την δυνατότητα αναγγελίας των υπερωριών με ένα απλό sms. Απλά και εύκολα δηλαδή.

Επίσης φυσιολογικό είναι να γκρινιάζει ο ΣΕΒ. Δηλαδή γκρινιάζουν οι Τράπεζες. Γκρινιάζουν αυτοί που έχουν κάνει την απλήρωτη υπερωρία κανόνα. Δυσκολεύονται να την δηλώσουν. Ενώ το να ενημερώνεσαι πέντε λεπτά πριν ότι θα κάτσεις άλλες δύο ώρες είναι φυσιολογικό και εύκολο; Να μπαίνει η επιθεώρηση σε ένα χώρο και να βρίσκει 200 άτομα μη δηλωμένα σε υπερωρία ήταν κάτι έκτακτο; Πόσο σοβαρό είναι το διοικητικό στέλεχος που δεν κατάφερε στα μισά της μέρας να καταλάβει ότι θα χρειαστεί υπερωριακή εργασία από 200 εργαζόμενους;
Τόσο καιρό δεν τους έφταναν οι πέντε απλήρωτες ώρες της υπερεργασίας. Η ένταση της γκρίνιας τους δείχνει ότι έχουν μετατρέψει την υπερωριακή απασχόληση, που κανονικά είναι ένα εργαλείο για έκτακτες ανάγκες, σε κανονικότητα. Προφανώς με το σημερινό καθεστώς την πληρώνουν μόνο αν τους τσακώσει ο έλεγχος.
Από ότι φαίνεται για την εργατική γραφειοκρατία η αξία της συγκεκριμένης ρύθμισης, όπως και των υπολοίπων παρόμοιων ρυθμίσεων, είναι μικρή.
Μικροπράγματα; Πόσο στοιχίζουν μερικές παραπάνω απλήρωτες ώρες; Τι αξία έχει να γυρίσεις σπίτι σου τρεις ώρες μετά; Είναι μερικές φορές που σε μια μικρή χαραμάδα κρύβεται κάτι πολύ μεγαλύτερο. Αυτό το μεγαλύτερο είναι ότι δεν δουλεύουμε για χόμπι. Δεν θέλουμε να χαρίζουμε όχι μία ώρα αλλά ούτε πέντε λεπτά τζάμπα. Είναι φυσιολογικό λοιπόν αυτή η χαραμάδα να ενοχλεί τον ΣΕΒ.

Ήρθαν να χαλάσουν την πιάτσα...

Πέτρος Κατσάκος

Αν έχεις μεγαλώσει σε μια χώρα που αμέσως μετά από κάθε “κακό” ακολουθούν μια “ειδική επιτροπή”, ένα “υπουργικό κλιμάκιο” και μια “ομάδα εμπειρογνωμόνων” που, αντί να σου βελτιώσουν τη ζωή από την κάθε μορφή καταστροφή που σε βρήκε, απλά μοιράζουν υποσχέσεις που τις παίρνει ο άνεμος τις επόμενες ημέρες, λογικό και αναμενόμενο είναι οι πολίτες να κρατούν μικρό καλάθι και οι πληγέντες να μην παίρνουν τοις μετρητοίς τα όσα μπροστά σε τηλεοπτικές κάμερες εξαγγέλλονται. Σε μια χώρα που οι κάθε λογής πληγέντες έχουν χορτάσει από μεγάλα λόγια και παρελάσεις πολιτικών πάνω από γκρεμίσματα, αποκαΐδια και λασπουριές μόνο και μόνο για το φωτογραφικό καρέ, λογικό και αναμενόμενο είναι να πέφτει πού και και πού και καμιά γιούχα από τους πονεμένους. Σε μια χώρα που ακόμη και ειδικοί λογαριασμοί που ανοίχτηκαν, και ειδικά “ταμεία” που δημιουργήθηκαν για την αποκατάσταση ζημιών από φυσικές καταστροφές μετατράπηκαν σε "μαύρες τρύπες" που κατάπιαν εκατομμύρια σαν το στοιχειωμένο Ταμείο Μολυβιάτη για τους πυρόπληκτους του 2007, λογικό και αναμενόμενο είναι να μην πιστεύεις ούτε λέξη για τα εκατομμύρια που κυκλοφορούν κάθε φορά πάνω από τα ερείπια και τις στάχτες.
Σε αυτήν, λοιπόν, τη χώρα του λογικού και του αναμενόμενου έπειτα από κάθε σεισμό, φωτιά και πλημμύρα ήρθαν κάποιοι να χαλάσουν την πιάτσα. Επισκέψεις υπουργών και αυτοψίες ειδικών χωρίς πολλές φανφάρες. Ομάδες εργασίας που πιάνουν δουλειά την επόμενη της καταστροφής κιόλας ημέρα χωρίς κάμερες και φωτογράφους στο κατόπι. Υποσχέσεις που δίνονται για τα δυνατά και τα εφικτά χωρίς δημόσιες πλειοδοσίες εκατομμυρίων του αέρα. Ε, όπως και να το κάνεις δεν είμαστε χώρα συνηθισμένη σε τέτοιου είδους κρατικά ανακλαστικά. Ε, όπως και να το κάνεις, δεν έχουμε συνηθίσει να σου τσακίζει ο εγκέλαδος ένα λιμάνι και χωρίς πολλά πολλά λόγια να έρχεται η Πολιτεία και σε έναν μήνα να σ' το παραδίδει επισκευασμένο. Όπως και να το κάνεις, δεν έχουμε συνηθίσει να κατακαίνε οι φλόγες μια περιοχή και σε μια εβδομάδα να έχει ολοκληρωθεί η καταγραφή των ζημιών και να είναι έτοιμη και η μελέτη αποκατάστασης και αποζημιώσεων.
Γενικά, δεν είμαστε συνηθισμένοι σε τέτοιου είδους κράτος και σίγουρα χαλάει η πιάτσα το τελευταίο διάστημα για κάποιους που, για δεκαετίες, συνήθιζαν να τρίβουν τα χέρια τους έπειτα από κάθε καταστροφή αναλογιζόμενοι εργολαβίες και μίζες.

Αν η Ν.Δ. δεν ασχολείται με τη γεωπολιτική, να μη βγάζει σχετικές ανακοινώσεις

Γιώργος Βεργόπουλος

Ένα βήμα πριν τη σύγκριση της Ελλάδας με τη Β. Κορέα έφτασε η Ν.Δ. Η προχειρότητα και ακόμη περισσότερο η άγνοια είναι οι χειρότεροι σύμβουλοι σε θέματα διεθνούς πολιτικής.

Η προχειρότητα και ακόμη περισσότερο η άγνοια είναι οι χειρότεροι σύμβουλοι σε θέματα διεθνούς πολιτικής. Για ένα κόμμα που κατέχει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης τέτοια σφάλματα είναι απολύτως απαγορευμένα. Γιατί προκαλούν το εύλογο ερώτημα με ποια σοβαρότητα θα χειριστεί τα ευαίσθητα θέματα εξωτερικής πολιτικής και διεθνών στηριγμάτων της χώρας εάν αναλάβει την ευθύνη τους.

Η Ν.Δ. νόμισε ότι βρήκε λαβράκι στην άρνηση του υπουργού Δικαιοσύνης να παραστεί στις (βασικά με εθνικιστική στόχευση, όπως θα δείξουμε) εκδηλώσεις που διοργανώνει η κυβέρνηση της Εσθονίας στις 23 Αυγούστου. Και άρχισαν τα όργανα περί “σταλινισμού” και “ιδιότυπης διεθνούς απομόνωσης” της Ελλάδας. Ένα βήμα πριν τη σύγκριση της Ελλάδας με τη Β. Κορέα έφτασε η Ν.Δ. Ενώ η προσκείμενη (πλέον) στη Ν.Δ. εφημερίδα “Τα Νέα” θυμήθηκε στο εξώφυλλό της... την Άνοιξη της Πράγας και το μουστάκι του Στάλιν.

Η Πράγα όμως απέχει πολύ από τις Βαλτικές χώρες. Τις οποίες προσάρτησε στη Ρωσική Αυτοκρατορία όχι ο Στάλιν αλλά ο Μεγάλος Πέτρος το 1710, μετά τη νίκη του επί των Σουηδών στην Πολτάβα.

Οι Εσθονοί παρέμειναν 200 χρόνια ως τσαρική επαρχία και για τα όσα υπέστησαν τότε προφανώς δεν ευθύνονται... οι κομμουνιστές. Μετά την ανατροπή του τσαρικού καθεστώτος και κυρίως χάρη στην επέμβαση των δυτικών δυνάμεων στη Ρωσία για την ανατροπή της νεοσύστατης κυβέρνησης του Λένιν, οι Εσθονοί βρήκαν την ευκαιρία να κερδίσουν την ανεξαρτησία τους. Βραχύβια ανεξαρτησία, καθώς το 1940 η ΕΣΣΔ εισέβαλε στη χώρα (πράγματι στο πλαίσιο της συμφωνίας Μολότωφ - Ρίμπεντροπ, το μόνο που αναφέρει σωστά η Ν.Δ.), το 1941 εισέβαλαν οι Ναζί και το 1945 τα Βαλτικά κράτη έγιναν μέλη της ΕΣΣΔ (στο πλαίσιο της συμφωνίας διανομής της Ευρώπης μεταξύ ΗΠΑ - ΕΣΣΔ στη Γιάλτα, αυτό δεν το αναφέρει βέβαια η Ν.Δ. γιατί ξύνει πληγές...).

Μια αφήγηση αυτοκρατορικών κτήσεων και στη συνέχεια γεωπολιτικών σφαιρών επιρροής συνηθισμένη τους τελευταίους αιώνες στην Ευρώπη. Και παντελώς άσχετη με τον κομμουνισμό ή οποιαδήποτε άλλη πολιτική θεωρία. Την περίοδο που ο Χομσμπάουμ αποκαλεί Εποχή των Αυτοκρατοριών, τα περισσότερα έθνη της Ευρώπης ζούσαν ως υποτελή σε κάποιο θρόνο. Η Ελλάδα, ας πούμε, ήταν υποτελής στους Οθωμανούς και ήταν από τα πρώτη κράτη που δημιουργήθηκαν όταν άρχισε το ξύπνημα των εθνών. Ακόμη και μετά το 1919, παρά τις πράγματι φιλότιμες προσπάθειες του τότε Προέδρου των ΗΠΑ για την τυπική διάλυση των Αυτοκρατοριών, αυτές αντικαταστάθηκαν από τις σφαίρες επιρροής.

Το γεγονός ότι η ΕΣΣΔ συνέχισε να ασκεί πολιτική στην Ανατολική Ευρώπη με κριτήριο τα στενά ρωσικά εθνικά συμφέροντα αποτελεί τη βασικότερη κριτική που έχει ασκηθεί σ' αυτήν από την ανανεωτική Αριστερά. Αλλά ας είμαστε ξεκάθαροι: η ΕΣΣΔ (δηλαδή η Ρωσία) προσάρτησε ξανά την Εσθονία το 1945 όχι λόγω της όποιας ιδεολογίας αλλά λόγω της έλλειψής της.

Η σημερινή Εσθονία, μετά την αποχώρηση από την ΕΣΣΔ, χαρακτηρίζεται από τη σύγκρουση ανάμεσα στην εσθονική πλειοψηφία και τη ρωσική μειονότητα που ξεπερνά το 25%. Μεγάλο μέρος της ρωσικής μειονότητας στην Εσθονία έχει βρεθεί χωρίς υπηκοότητα και διαβατήριο καθώς οι κυβερνήσεις της Εσθονίας μετά το 1991 ψήφισαν μια σειρά από νόμους σε σκοπό τον εξαναγκασμό της ρωσικής μειονότητας σε αποχώρηση. Πολιτική που επίσης δεν ανάγεται σε κάποια ιδεολογική σύγκρουση, οι Ρώσοι κάτοικοι της Εσθονίας δεν είναι σταλινικοί λόγω του DNA τους.

Και πάλι δεν πρόκειται για κάποια γεωπολιτική ιδιοτυπία. Από την Ουκρανία μέχρι τον Καύκασο το πρόβλημα των ρωσικών πληθυσμών που βρέθηκαν εκτός Ρωσικής Ομοσπονδίας μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ ταλανίζει την Ευρώπη και έχει οδηγήσει σε αρκετές ένοπλες συρράξεις. Ενώ αντίστοιχα προβλήματα υπάρχουν με τους Σερβικούς πληθυσμούς στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Η επαναχάραξη των συνόρων δεν είναι ποτέ απλή υπόθεση...

Η Εσθονία ανησυχεί μήπως η Ρωσική Ομοσπονδία εμπλακεί στην εγχώρια αντίθεση Εσθονών - Ρώσων και επιζητεί να βρει διεθνείς εγγυήσεις απέναντι σ’ αυτό το ενδεχόμενο. Παράλληλα, η συμμαχία Εσθονών εθνικιστών με τους Ναζί στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (καθώς οι Ναζί εμφανίστηκαν ως “ελευθερωτές” των Εσθονών από τους Ρώσους) έχει αφήσει την κληρονομιά της, ο σύγχρονος εσθονικός εθνικισμός έχει έντονη νεοναζιστική απόχρωση. Ο συνδυασμός των τριών παραγόντων, της πολιτικής διακρίσεων κατά της μειονότητας, της ανασφάλειας απέναντι στον Ρώσο γείτονα του οποίου τη μειονότητα καταπιέζει και του ισχυρού νεοναζιστικού στοιχείου, διαμορφώνει το εύφλεκτο σκηνικό της Εσθονίας.

Όπως και σε άλλα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα με τη ρωσική επιρροή (λόγω μειονότητας ή λόγω οικονομικής εξάρτησης), η επίκληση του κομμουνιστικού παρελθόντος αποτελεί εργαλείο για τον εξορκισμό της σημερινής Ρωσίας του Πούτιν. Ας δώσουμε προσοχή και σε αυτή την αντίφαση. Στη Δυτική Ευρώπη και στις ΗΠΑ ο Πούτιν δέχεται κριτική ότι είναι ακροδεξιός (στις ΗΠΑ πρόσφατα τον κατηγόρησαν ότι χρηματοδοτεί τους ρατσιστές και βέβαια ότι στήριξε τον Τραμπ). Στην Ανατολική Ευρώπη ο Πούτιν ταυτίζεται με το παρελθόν του στην KGB. Πρόκειται για τη συνηθισμένη εργαλειακή χρήση της Ιστορίας προς εξυπηρέτηση σημερινών πολιτικών αναγκών.

Η Εσθονία λοιπόν διοργανώνει την εκδήλωση της 23ης Αυγούστου με διακηρυγμένη στόχευση την ταύτιση ναζισμού - κομμουνισμού αλλά με πραγματικό περιεχόμενο την ανάδειξη του εσθονικού εθνικισμού. Η κορύφωση των εκδηλώσεων είναι η κατάθεση στεφάνων στο μνημείο του “πολέμου της ανεξαρτησίας” το 1918-20. Πολέμου που δεν είχε ούτε αντικομμουνιστικά ούτε αντιναζιστικά χαρακτηριστικά, ήταν αυτό που επονομάζεται, αγώνας για την ανεξαρτησία τους μετά 200 χρόνια τσαρικής κυριαρχίας και με την ευκαιρία της ανατροπής του.

Και αν οι Εσθονοί πολύ καλά έκαναν και διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους το 1918 εφόσον αυτό επιθυμούσαν, σήμερα η μνήμη του πολέμου εκείνου συνδυάζεται με τις σύγχρονες αντιθέσεις. Που δεν αφορούν την ανεξαρτησία της Εσθονίας αλλά τα δικαιώματα της ρωσικής μειονότητας στη χώρα.

Τι θα γύρευε η αλεπού στο παζάρι; Γιατί η ελληνική κυβέρνηση να εκπροσωπηθεί σε αυτές τις εκδηλώσεις; Πολύ ορθά βέβαια οι επίσημες ανακοινώσεις του υπουργού Δικαιοσύνης δεν αναφέρονται σε όλο αυτό το σκηνικό αλλά στην ανιστόρητη ταύτιση κομμουνισμού - ναζισμού που, όπως είπαμε, αποτελεί το επίσημο προκάλυμμα για τον εθνικισμό στην Εσθονία αλλά και σε άλλα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. Γιατί με τον τρόπο αυτό η ελληνική κυβέρνηση αποφεύγει να πάρει θέση είτε υπέρ του εσθονικού εθνικισμού είτε υπέρ των δικαιωμάτων της ρωσικής μειονότητας. Έχουμε πολλά προβλήματα στην περιοχή μας και δεν χρειάζεται να υπεισερχόμαστε στη γεωπολιτική της Βαλτικής.

Η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ αντιλαμβάνονται άραγε σε ποιόν κυκεώνα ζητάνε να εμπλακεί η Ελλάδα; Σε κάποιο σημείο της ανακοίνωσης της Ν.Δ. αναφέρεται “ο σεβασμός στην ιστορική μνήμη και στις ευαισθησίες του κάθε κράτους - μέλους”. Η Ν.Δ. δηλαδή παίρνει de facto θέση στα εσωτερικά προβλήματα της Εσθονίας και στη γεωστρατηγική αντιπαράθεση στην Βαλτική! Γιατί οι “ευαισθησίες” της εσθονικής κυβέρνησης σήμερα αφορούν στην πολιτική της προς τη μειονότητα. Και επίσης στη μόνιμη επιθυμία της εσθονικής κυβέρνησης για ανάπτυξη στρατευμάτων του ΝΑΤΟ στο έδαφός της, την οποία η Ρωσία έχει δηλώσει ότι θα εκλάβει ως άμεση απειλή και θα αντιδράσει. Αυτοί μπορεί να παίζουν με τη φωτιά, εμείς γιατί να ανακατευτούμε;

Πολύ λίγη σχέση έχουν όλα αυτά με τον... σταλινισμό, είναι γνωστό ότι ο Πούτιν γελάει ειρωνικά όταν τον συνδέουν με το παρελθόν της ΕΣΣΔ. Ελπίζουμε ειλικρινά να μην έχουν σχέση με τον νεοναζισμό, να μην υπάρχουν δηλαδή στελέχη της Ν.Δ. που υποστηρίζουν στ’ αλήθεια τον εσθονικό εθνικισμό (τον ουκρανικό κ.λπ.) επειδή έχει τέτοια απόχρωση.

Σε κάθε περίπτωση, αν μια πολιτική δύναμη θέλει να είναι φιλοευρωπαϊκή (όπως συνεχώς διατείνεται η Ν.Δ.), οφείλει να μελετά την ευρωπαϊκή Ιστορία και γεωπολιτική. Και αν δεν προλαβαίνει, να σιωπά. Να μην εκτίθεται με ευρω-επαρχιωτική άγνοια.

Θεσμικό όχημα για ιστορικά τραύματα

Βασίλης Σκλιας  συνδικαλιστής στην Ε.Ε.

Συμπέρασμα: Οι χώρες όπου οι διαφορετικές εκδοχές της ιστορίας τους διχάζουν ακόμη την κοινωνία δεν διανοούνται να τις φέρουν ως ζητήματα προς συζήτηση στην Ε.Ε.

Είναι κοινό μυστικό. Με τις διευρύνσεις της από το 2004 και μετά η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει καταφέρει να αφομοιώσει τις χώρες που ήρθαν να προστεθούν εξ Ανατολών. Διαφορετικές πολιτικές διαδρομές, αντίστοιχα διαφορετικές κοινωνικές συνειδήσεις.

Σαν να επιβιώνει η βαριά σκιά που χώριζε την Ευρώπη στα δύο.

Στη δυτική, η κοινωνική πρόοδος που σημειώθηκε -ως απάντηση στο παράδειγμα του «υπαρκτού σοσιαλισμού»- μέχρι την άνοδο της Θάτσερ ανεστράφη. Η επίγνωση όμως αυτής της κοινωνικής οπισθοδρόμησης υπάρχει στα μυαλά των εργαζομένων και η φλόγα της ανατροπής της νεοφιλελεύθερης αποδόμησης, αν μη τι άλλο, συντηρείται.

Στην ανατολική, τέτοια πορεία δεν υπήρξε. Οι χώρες που βρέθηκαν στη μέγγενη της αντιπαλότητας μεταξύ Πρωσίας και Ρωσίας, αργότερα μεταξύ Τρίτου Ράιχ και Σοβιετικής Ένωσης, τώρα πάλι μεταξύ μιας γερμανικής Ευρωπαϊκής Ένωσης και μιας αυταρχικής Ρωσίας, ανέπτυξαν το άγχος της διάσωσης της ταυτότητάς τους.

Στη δυτική/νότια Ευρώπη, οι κομμουνιστές αναδείχτηκαν πρωτοπόροι στον αγώνα για την ελευθερία κατά του φασισμού και για κοινωνική δικαιοσύνη.

Στην ανατολική, αντίθετα, ο «κομμουνισμός» ταυτίστηκε στα πνεύματα των ανθρώπων με ένα καταπιεστικό (και καταθλιπτικό) καθεστώς. Ο ναζισμός, εξ ορισμού εθνικιστικός, φαινόταν πιο οικείος στην τάση αυτοσυντήρησης της εθνικής ταυτότητας, απ’ ό,τι ο «κομμουνισμός», διεθνιστικός μεν, υπό σοβιετική διαχείριση δε.

Με αφορμή την εσθονική πρωτοβουλία για τα ιστορικά δεινά που επεσώρευσαν τα «κομμουνιστικά» καθεστώτα, το ερώτημα είναι: Τι εξυπηρετούν σήμερα; Όταν μάλιστα χρησιμοποιούν ως όχημα τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να επιβάλουν τη δική τους θεματολογία σε ολόκληρη την Ένωση;

Στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 2016, στήθηκε έκθεση για τα 60άχρονα της σοβιετικής εισβολής στη Βουδαπέστη του 1956. Σε μια στιγμή όπου το καθεστώς Ορμπάν προκαλεί πονοκεφάλους και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και αυτό για διάφορους λόγους. Ένας απ’ αυτούς είναι το κλείσιμο των συνόρων προς αποτροπήν εισβολής των απίστων σε μια χριστιανική χώρα.

Από πίσω είναι πρόδηλη η βούληση να προκαλέσει συμπάθεια για τα πάθη του ουγγρικού λαού παροχετεύοντας την προσοχή από τη σημερινή εθνικιστική και υπερσυντηρητική στροφή της χώρας και τη διακηρυγμένη άρνηση αλληλεγγύης της απέναντι στο πρόβλημα των προσφύγων. «Αλληλεγγύη με το ζόρι δεν γίνεται», είπε ο Ούγγρος πρέσβης στο Λουξεμβούργο.

Η Εσθονία, όπως και άλλες βαλτικές χώρες, που ζουν με την ψύχωση της κυριαρχίας της Σοβιετικής Ένωσης, μεταλλαγμένη σε ψύχωση επιβουλής της Ρωσίας, εκμεταλλεύεται σήμερα τον θεσμικό της ρόλο (εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου) για να πει τον πόνο της.

Η αφήγηση, ή η διεκτραγώδηση, του πόνου γίνεται με κάποιον σκοπό: να προκαλέσει τη συμπάθεια. Και ασφαλώς να εξαργυρώσει αυτή τη συμπάθεια.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, προσπαθεί να συσπειρώσει τις πιο αντιδραστικές δυνάμεις στην Ευρώπη σήμερα, που ο «κομμουνισμός» δεν υπάρχει πλέον στη γειτονιά μας ως καθεστώς. Άρα, κατά τίνων στρέφεται; Κατά των σημερινών κομμουνιστών και των συνοδοιπόρων αυτών, και ο νοών νοείτω.

Αλλά και κατά των ρωσικής καταγωγής κατοίκων της που παραμένουν ανιθαγενείς, αφού η Εσθονία τους στερεί την ιθαγένεια. Η Ε.Ε. σιωπηρώς ανέχεται αυτή την κατάσταση.

Και ένα κρίσιμο ερώτημα: Τι θα γινόταν δηλαδή αν κάθε κράτος - μέλος μετέφερε τον πόνο του και τη δική του εκδοχή της ιστορίας και την επέβαλλε ως θεματολογία στα θεσμικά όργανα της Ε.Ε.;

Τι θα γινόταν αν η Ισπανία έφερνε ως θέμα προς συζήτηση και, γιατί όχι, προς ψήφιση τον εμφύλιο πόλεμό της; Τι θα γινόταν αν η Ελλάδα έφερνε στην Ε.Ε. το θέμα του δικού της εμφυλίου;

Και το παρεπόμενο ερώτημα είναι: Από ποια σκοπιά θα παρουσιάζονταν αυτά τα θέματα; Ποιοι ήσαν τα θύματα και ποιοι οι θύτες;

Συμπέρασμα: Οι χώρες όπου οι διαφορετικές εκδοχές της ιστορίας τους διχάζουν ακόμη την κοινωνία δεν διανοούνται να τις φέρουν ως ζητήματα προς συζήτηση στην Ε.Ε.

Εκείνες όπου έχει επιβληθεί μια πλειοψηφία αρκετά συντριπτική ώστε να μπορεί να «συντρίβει» τις μειοψηφίες αισθάνονται αρκετά σίγουρες για το δίκιο τους και το αποτολμούν.

Δεν θα έπρεπε κάποιος από τους πολλούς «αρμόδιους» της Ε.Ε. να τους συστήσει ευγενικά ότι τέτοια πράγματα δεν πρέπει να γίνονται;

«Γελοίοι και ανιστόρητοι» όσοι αποδίδουν σταλινισμό στην ανανεωτική Αριστερά

Kst

Δεν έχουν ούτε το σθένος να βάλουν μία επιστολή ολόκληρη, να την διαβάσει το κοινό και να βγάλει τα συμπεράσματά του, αποσιώπησαν τις αναφορές στην Άνοιξη της Πράγας που έθεσε το ζήτημα του Σοσιαλισμού με ελευθερία και δημοκρατία, με ανθρώπινο πρόσωπο, το ρεύμα του ευρωκομμουνισμού, αυτοί οι πλαστογράφοι μας κατηγορούν ότι δήθεν διαμορφώνουμε την Ιστορία, είπε ο υπουργός Δικαιοσύνης Σταύρος Κοντονής μιλώντας Στο Κόκκινο και το Στάθη Σχινά. Δείτε το πλήρες κείμενο της επιστολής.

Στ. Κοντονής: Αποσιώπησαν μέρος της επιστολής με γκεμπελικές πρακτικές, θυμίζουν ναζί

«Το περιεχόμενο της άρνησης διατυπώνεται με τρόπο σαφή και καθαρό στο κείμενο της επιστολής που έδωσα στη δημοσιότητα ... μου κάνει εντύπωση ότι τμήμα από το κείμενο έχει αποσιωπηθεί εντελώς από τα συστημικά ΜΜΕ -δεν μιλάμε για αυτά του κ.Μαρινάκη, εκεί μιλάμε για μία κατάσταση που εκθέτει τη δημοσιογραφία», είπε ο κ. Κοντονής.

 

«Του κ. Βενιζέλου την ανακοίνωση την έχουν ολόκληρη ... από τη δική μου επιστολή αποσιωπούν εντελώς τα ζητήματα ... για την Άνοιξη της Πράγας, που γεννήθηκε από το ΚΚ της Τσεχοσλοβακίας το 1968 και έθεσε για πρώτη φορά στο παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα το ζήτημα του Σοσιαλισμού με ελευθερία και δημοκρατία, με ανθρώπινο πρόσωπο. Από εκείνη τη στιγμή δημιουργήθηκε το ρεύμα του ευρωκομμουνισμού. Όλα αυτά αποσιωπούνται ... αυτοί οι πλαστογράφοι μας κατηγορούν ότι δήθεν διαμορφώνουμε την Ιστορία κτλ. ... δεν έχουν ούτε το σθένος μία επιστολή να την βάλουν ολόκληρη, να την διαβάσει το αναγνωστικό κοινό και να βγάλει τα συμπεράσματά του ... είναι προπαγανδιστές που θυμίζουν Γκέμπελς, λογικές και πρακτικές ναζί», είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός Δικαιοσύνης.

«Γελοίοι και ανιστόρητοι» όσοι αποδίδουν σταλινισμό στην ανανεωτική Αριστερά

Σχολιάζοντας τις αναφορές Βενιζέλου στο Facebook και συγκεκριμένα το απόσπασμα που αναφέρει: «Κυρίως όμως αναρωτιέμαι τι είδους αντίδραση περιμένει η κυβέρνηση από την Εσθονία και άλλα κράτη - μέλη, ανάλογα με τις ειδικότερες ιστορικές ευαισθησίες καθενός που συμπίπτουν όμως στον κοινό παρονομαστή του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου; Αδιαφορία ή καταγραφή σε ένα αρχείο «δοσοληψιών» αλληλεγγύης και αλληλοκατανόησης; Ποιος εθνικός στρατηγικός στόχος υπηρετείται με τον τρόπο αυτό και ποιά δημοκρατική και άρα παροδική κυβέρνηση νομιμοποιείται να προσδίδει ιδεολογικό ή μάλλον ιδεοληπτικό πρόσημο σε μια ολόκληρη χώρα τοποθετώντας την στο περιθώριο των κοινών ευρωπαϊκών αξιών και ιστορικών προσλήψεων;» ο κ. Κοντονής σχολίασε ότι «μου δίνει την εντύπωση ενός ασυνάρτητου κειμένου ... κάτι θέλει να πει, το οποίο δεν το λέει».

 

«Πρέπει να γίνει κατανοητό στην κοινωνία», τόνισε ο υπουργός, «ότι υπάρχει προσπάθεια διαστρέβλωσης και αποσιώπησης της ιστορικής πραγματικότητας, ότι αφενός ο κομμουνισμός σε οποιαδήποτε μορφή του, δεν μπορεί να ταυτιστεί με αυτό το όνειδος του ναζισμού, των στρατοπέδων συγκέντρωσης, της εξόντωσης 6 εκατ. εβραίων, εκατομμυρίων άλλων αντιφρονούντων ή αιχμαλώτων πολέμου ... αφετέρου ότι δεν μπορεί κανείς να προσβάλλει το χώρο της ανανεωτικής Αριστεράς, που γεννήθηκε μέσα από την επέμβαση των Σοβιετικών στην Πράγα το 1968 ... διασπάστηκε το ΚΚΕ και δημιουργήθηκε το ΚΚΕ Εσωτερικού, ήρθαμε σε σύγκρουση οι γεννήτορες και η ηγεσία του ΚΚΕ Εσωτερικού ακριβώς με αυτές τις πρακτικές, λογικές και πολιτικές. ... Έρχονται σήμερα και αποδίδουν σταλινισμό στην ανανεωτική Αριστερά; Είναι γελοίοι και ανιστόρητοι».

Ακροδεξιός κατήφορος της ΝΔ, συντηρητική μετάλλαξη του ΠΑΣΟΚ
 

Σχολιάζοντας την στάση της αντιπολίτευσης, ο ίδιος τόνισε ότι «έχουμε να κάνουμε με έναν ακροδεξιό κατήφορο της Νέας Δημοκρατίας που έρχεται σε σύγκρουση με το μεταπολιτευτικό της παρελθόν και με αυτό προσπάθησαν μεγάλοι ηγέτες της, ο Καραμανλής, ο Ράλλης, ο Μητσοτάκης, ο Στεφανόπουλος, να βγάλουν από την παράταξη το μίσος του εμφυλίου και τον αντικομμουνισμό».

 

«Εδώ, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα τέτοιο φαινόμενο. Δεν ξέρω εάν έχουμε καταλάβει ότι αυτή η διαδικασία που δεν είναι τωρινή, απλώς παίρνει σάρκα και οστά, ιδεολογική κάλυψη, πλήττει τον πυρήνα της ίδιας της κοινοβουλευτικής μας δημοκρατίας, γιατί είναι η πρώτη φορά μετά το 1974 που έχουμε να κάνουμε με μία τέτοια παρέμβαση, του ίδιου του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης», όπως τόνισε.

 

Αντίστοιχα, «έχουμε επίσης μία συντηρητική μετάλλαξη του ΠΑΣΟΚ που ταυτίζεται με τη Δεξιά και τη συντηρητική παράταξη. Όταν είχε κληθεί ο Ανδρέας Παπανδρέου να καταδικάσει τη δικτατορία του Γιαρουζέλσκι στην Πολωνία, αρνήθηκε ... ήθελε να δώσει ένα μήνυμα ότι δεν μπορούν να υπάρχουν ταυτίσεις, επικίνδυνες σε αυτά τα ζητήματα. Αυτό το ζήτημα αποδεικνύει τη συντηρητική μετατόπιση όχι μόνο της ΝΔ προς ακροδεξιές θέσεις και εμφυλιοπολεμικά κηρύγματα, αλλά και του κεντρώου χώρου ... προς συντηρητικές κατευθύνσεις. Αυτό είναι πολύ δυσάρεστο», είπε ο κ. Κοντονής.

Η επιστολή Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κ. Σταύρου Κοντονή:

 

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κ. Σταύρος Κοντονής απάντησε αρνητικά στην πρόσκληση να συμμετάσχει στο Διεθνές Συνέδριο με θέμα: «Η κληρονομιά στον 21ο αιώνα των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν από τα κομμουνιστικά καθεστώτα», που διοργανώνεται στις 23 Αυγούστου, στο Ταλίν, στο πλαίσιο της Εσθονικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ακολουθεί το κείμενο της επιστολής που απέστειλε στους διοργανωτές, στην οποία παρουσιάζονται αναλυτικά οι λόγοι της άρνησής του.

 

«Η πρωτοβουλία σας να διοργανώσετε στο πλαίσιο της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Διεθνές Συνέδριο με τίτλο «Η κληρονομιά στον 21ο αιώνα των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν από τα κομμουνιστικά καθεστώτα» μας προκάλεσε εύλογα ερωτηματικά. Ειδικά σε μία περίοδο, που οι θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αμφισβητούνται ανοιχτά από την άνοδο των ακροδεξιών κινημάτων και των νεοναζιστικών κομμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη, η προαναφερθείσα πρωτοβουλία είναι πολύ ατυχής.

 

Η Ιστορία δεν μπορεί να παραχαραχθεί παρόλο που μπορεί να γράφεται κυρίως από τους νικητές ή να αξιολογείται διαφορετικά από την οπτική των κρατών. Παρόλα αυτά, τα ιστορικά στοιχεία και γεγονότα, κατέγραψαν τον στρατό της ΕΣΔΔ ως τον απελευθερωτή της Ευρώπης και των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης και ως λυτρωτή από την φρίκη του Ολοκαυτώματος.

 

Στη σκέψη και στη συνείδησή μας, το ναζιστικό καθεστώς, δηλαδή εκείνο το  πολιτικό σύστημα, το οποίο έχει τον ρατσισμό, το μίσος τη μισαλλοδοξία και τη μαζική δολοφονία ως τον πυρήνα της ιδεολογίας του δεν θα υπήρχε καμία περίπτωση να συγκριθεί με τον κομμουνισμό, με την πολιτική ιδεολογία που αυτός αντιπροσωπεύει, ή να συγκριθεί με οτιδήποτε άλλο, απλούστατα διότι η ανθρωπότητα δεν έχει αντιμετωπίσει τίποτε παρόμοιο με τον ναζισμό και ελπίζουμε πως δε θα το κάνει στο μέλλον.

 

Η φρίκη που γνωρίσαμε μέσω του Ναζισμού είχε μία και μόνη εκδοχή, αυτή που περιγράψαμε παραπάνω. Ο κομμουνισμός, αντίθετα, γέννησε δεκάδες ιδεολογικά ρεύματα, ένα εκ των οποίων υπήρξε ο ευρωκομμουνισμός, ο οποίος γεννήθηκε μέσα σε κομμουνιστικό καθεστώς, την περίοδο της Άνοιξης της Πράγας με στόχο να παντρέψει τον σοσιαλισμό με την Δημοκρατία και την ελευθερία. Αυτό το ιδεολογικό ρεύμα μπόλιασε έκτοτε την πολιτική σκέψη όλης της Δυτικής Ευρώπης, έθεσε ζητήματα αναζήτησης, αποτέλεσε ένα μεγάλο εργαστήρι θεωρητικών επεξεργασιών, διαμορφώνοντας μια κουλτούρα διαλόγου, που το κατέστησαν έναν οργανισμό ζωντανό.

 

Θεωρούμε πως η πρωτοβουλία διοργάνωσης ενός συνεδρίου με το συγκεκριμένο περιεχόμενο και τίτλο, στέλνει ένα λανθασμένο και επικίνδυνο πολιτικό μήνυμα, το οποίο είναι προϊόν των Συμφωνιών που ακολούθησαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αναβιώνει το ψυχροπολεμικό κλίμα που τόσα δεινά έφερε στην Ευρώπη, αντίκειται στις αξίες της ΕΕ και σίγουρα δεν αντικατοπτρίζει την οπτική της ελληνικής κυβέρνησης και του ελληνικού λαού, η οποία είναι πως ο ναζισμός και ο κομμουνισμός δε θα μπορούσαν ποτέ να υπάρχουν ως τα δύο μέρη της ίδιας εξίσωσης.

 

Έχει γίνει σαφές ότι η Γενική Γραμματεία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ελληνικού Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δεν πρόκειται να συμμετάσχει στο εν θέματι Συνέδριο».

Ποιος μάτιαξε τους μεταρρυθμιστές μας;

Γιάννης Σιδηρόπουλος

Κάθε φορά που έχουμε μια μεγάλη φωτιά οι πολίτες αγανακτούν για την οικολογική καταστροφή και την «ανυπαρξία του κράτους». Μόλις κάποιος απειλήσει με κατεδάφιση των αυθαιρέτων σε δασικές εκτάσεις ή αποτρέψει την οικοπεδοποίηση των καμένων, οι ίδιοι αντιδρούν γιατί είναι αυτοί που χτίζουν βίλες στα καμένα και συντηρούν το φαύλο κύκλο των πυρκαγιών στο Λεκανοπέδιο.
 

Το χειμώνα που θα έχουμε πλημμύρες, στο δελτίο του ΣΚΑΙ θα βγει σε δορυφορική σύνδεση ο ιδιοκτήτης του αυθαιρέτου που βρίσκεται σε πρώην καμένη έκταση, πάνω στο μπαζωμένο ρέμα και θα βγάζει πύρινους λόγους για τον «απροετοίμαστο κρατικό μηχανισμό» που άφησε τους πολίτες στο «έλεος του Θεού».

Κάθε φορά που έχουμε μεγάλες φωτιές κάποιος συγκρίνει τους μισθούς των πυροσβεστών με αυτούς των βουλευτών διά της λαϊκιστικής μεθόδου που ισοπεδώνει τα πάντα. Μόλις οι βουλευτές νομοθετήσουν αυξήσεις στις αποδοχές των πυροσβεστών, οι ίδιοι θα πουν ότι τα παίρνουν από την «πραγματική οικονομία» για να τα δώσουν στους πυροσβέστες που «το χειμώνα κάθονται», σύμφωνα με το στερεότυπο.

Κάθε φορά που κόσμος πεθαίνει σε Νοσοκομεία από έλλειψη γιατρών και νοσηλευτών, πολλοί θυμούνται ότι το κράτος μισθοδοτεί περισσότερους ιερωμένους από όσους πυροσβέστες ή υγειονομικούς. Μόλις όμως κάποιος μιλήσει για χωρισμό κράτους -εκκλησίας «φωτιά και τσεκούρι θα πέσει στους προσκυνημένους» που θα το τολμήσουν να τα βάλουν με την «ορθοδοξία». Αλλά και όσοι έκαναν καριέρες και περιουσίες ως «προοδευτικοί» και «φιλελεύθεροι» όταν ανοίγει αυτή η συζήτηση το βουλώνουν και προχωρούν «τοίχο - τοίχο».

Κάθε φορά που κάποια υπηρεσία υπολειτουργεί ή οι ασθενείς ταλαιπωρούνται στις ουρές του ΕΣΥ, ο πολίτης αγανακτεί. Μόλις προκηρυχτούν κάποιες θέσεις στο ΑΣΕΠ  τα κόμματα ξεκινούν αντάρτικο και οι πολίτες διαμαρτύρονται ότι κάνουν διορισμούς σε χαλεπούς καιρούς. Ενώ όταν μονιμοποιήθηκαν οι ίδιοι και τα παιδιά τους από την πίσω πόρτα ήταν Δευτέρα μεσημέρι.

Κάθε φορά που απεργούν τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς ή δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν, ο κόσμος οργίζεται στους δρόμους αλλά μόλις κάποιος πειράξει το ισχύον καθεστώς, η  απροσδιόριστη «κοινή γνώμη» θα ταυτιστεί με τις συντεχνίες και θα ξεχάσει την ταλαιπωρία και τα σκάνδαλα.

Για κάθε ατύχημα, καταστροφή, αδικία και αβλεψία που εξοργίζει την «κοινή γνώμη» υπάρχει ένας πολιτικάντης που θα ζητήσει… ΕΔΕ ώστε όλα να συγκαλυφθούν.

Για κάθε προκλητικό προνόμιο που παραμένει για επαγγελματικές ομάδες, κατηγορίες εργαζομένων, πρόωρα συνταξιούχους, άγαμες θυγατέρες κλπ., η Ελλάδα εξανίσταται, ιδιαίτερα τα χρόνια των μνημονίων. Μόλις κάποιος απειλήσει τα προνόμια για να γεφυρώσει ανισότητες, θα τον «κάψουν» οι θιγόμενοι και στη συνέχεια και η «κοινή γνώμη».

Όταν πηγαίναμε σχολείο, η πλέον υποκριτική στιγμή ήταν η προσευχή και η έπαρση σημαίας, την οποία άπαντες ήθελαν να αποφύγουν και καθυστερούσαν εσκεμμένα ή έκαναν πλάκες και κρυφογελούσαν. Σε κάθε εθνική γιορτή όλοι προσπαθούσαν να γλιτώσουν τις παρελάσεις εκτός αν έχαναν μάθημα ενώ οι σημερινοί ανορθόγραφοι ακροδεξιοί ήταν πάντα οι χειρότεροι μαθητές της τάξης και την ώρα των θρησκευτικών έπαιζαν SOS στο τελευταίο θρανίο. (Kατά σύμπτωση όλοι αυτοί κάπου διορίστηκαν). Μόλις όμως κάποιος τολμήσει να «πειράξει» τις σημαίες, τις προσευχές, τις παρελάσεις και ο,τιδήποτε από αυτά που απέφευγαν, σηκώνουν το λάβαρο της επανάστασης και κάνουν κηρύγματα πατριδογνωσίας και «αριστείας».

Οι «παρτάκηδες» Νεοέλληνες της μεταπολίτευσης έχουν γνώμη για τα πάντα: για τη διαφθορά ενώ λαδώνονται, για τη φοροδιαφυγή ενώ κλέβουν το κράτος, για το «νόμο και την τάξη» ενώ παρανομούν καθημερινά. Προτάσσουν το  χουντικό τρίπτυχο «Πατρίς -Θρησκεία - Οικογένεια» ενώ πάνε για ψώνια στη Βουλγαρία, πατάνε στην εκκλησία κάθε Ανάσταση (απ’ έξω) και μοιχεύουν μόλις στρίψουν από τη γωνία. Αλλά και αυτοί που διαθέτουν πραγματική πίστη ως προσωπική τους εσωτερική ανάγκη, συχνά πιστεύουν ότι κάποιος τους έχει «ματιάξει»!

Πίσω από όλες αυτές τις κατηγορίες Νεοελλήνων, υπάρχουν πολιτικοί που συστήνονται ως «μεταρρυθμιστές» και γράφουν βιβλία και περισπούδαστα άρθρα για το σύγχρονο κράτος, το οποίο διοίκησαν για 40 χρόνια αλλά το άφησαν τριτοκοσμικό. Γιατί στην πραγματικότητα αυτό που κάνουν είναι να ικανοποιούν κάθε μικροσυμφέρον, να υποτάσσονται σε κάθε προκατάληψη και δεισιδαιμονία, να διαιωνίζουν κάθε μεσαιωνικό στερεότυπο.

Μετά από όλα αυτά, πού καιρός για Διαφωτισμό στη χώρα που παράγει περισσότερους «μεταρρυθμιστές» από όσους μπορεί να καταναλώσει. Μάλλον είναι «ματιαγμένοι»…

Από τον πολιτικό δικομματισμό στον κοινωνικό διπολισμό

Αντώνης Κοτσακάς

«Είναι ευθύνη των κομμάτων και συνολικά του πολιτικού προσωπικού να μελετήσουν την διεργασία που συντελείται. Να την αναλύσουν και να την μετεξελίξουν σε πολιτική πρόταση».

Η κρίση της τελευταίας περιόδου βιώνεται από το λαό ως οικονομική κρίση. Είναι όμως και κρίση αξιών και αντιπροσώπευσης . Τα επιφαινόμενα της κρίσης δεν αφορούν μόνο την υλική και παραγωγική βάση αλλά και το εποικοδόμημα. Ένα σύνολο δεδομένων που είχαν διαμορφωθεί στη διάρκεια της μεταπολίτευσης, αμφισβητούνται. Η κάθετη αντιστοίχιση κομμάτων με κοινωνικές δυνάμεις έχει ουσιαστικά ακυρωθεί.
Μεγάλο μέρος των κοινωνικών δυνάμεων κινούνται οριζόντια διαπερνώντας ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Εκατοντάδες χιλιάδες των επισφαλώς εργαζόμενων, των ανέργων, των χαμηλοσυνταξιούχων αναζητούν πολιτική έκφραση που να υπερβαίνει τα γνωστά σχήματα. Η Ν.Δ. με εντυπωσιακά γρήγορους ρυθμούς ξεπέρασε την φιλελεύθερη - συντηρητική της ταυτότητα, και τα χαρακτηριστικά της «λαϊκής δεξιάς». Ο νέος χαρακτήρας του νεοφιλελεύθερου μοντέλου οδηγεί σε μετατόπιση κοινωνοικοοικονομικά αλλά και ιδεολογικοπολιτικά των ταυτοτικών της χαρακτηριστικών.
Ο ΣΥΡΙΖΑ που ανεδείχθη μέσα από τα κινήματα με αντιμνημονιακό προσανατολισμό, ως Κυβέρνηση πλέον είναι υποχρεωμένος να αναζητήσει νέες διαιρετικές τομές μέσα στον λαό, και ένα νέο μοντέλο κόμματος. Παράλληλα με την άσκηση κυβερνητικών ευθυνών βρίσκεται σε φάση μετεξέλιξης, η οποία δεν είναι εμφανής αλλά υφίσταται και χρήζει προσοχής. Το ΚΚΕ εξακολουθεί να αρνείται την πραγματικότητα μεταθέτοντας την ανάγκη για μεγάλες αλλαγές και ανατροπές στο ακαθόριστο μέλλον. Ο λεγόμενος μεσαίος χώρος αρνείται να αντιληφθεί ή δεν αντιλαμβάνεται πραγματικά ότι τα προβλήματά του είναι κατά βάση απόρροια της βίαιης φτωχοποίησης των μεσαίων στρωμάτων. Η άθροιση προσωπικών στρατηγικών και επιδιώξεων δεν συνιστά πλατφόρμα που να αφορά τον λαό . Η Χ.Α. καιροφυλακτεί ψαρεύοντας στα θολά νερά και προσπαθεί να ενσωματώσει τον κοινωνικό ριζοσπαστισμό.
Τα κινήματα που έχουν μεγάλη προσφορά, τον τελευταίο καιρό δείχνουν ως να βρίσκονται σε αμηχανία. Υπάρχουν εξαιρέσεις με σοβαρές παρεμβάσεις , όμως είναι εμφανής η έλλειψη μιας συνολικής πρότασης για το μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης. Δυστυχώς το πολιτικό προσωπικό της χώρας δεν αντιλαμβάνεται ή αδυνατεί να αναλύσει την κοινωνική διεργασία που συντελείται και να εκφράσει τις πραγματικές ανάγκες. Οι πολίτες βιώνουν τα προβλήματα της καθημερινότητας και δεν εναποθέτουν ελπίδες και προσδοκίες στα κόμματα .
Εάν η περιγραφή είναι σωστή, έστω και μερικώς, οι εξελίξεις θα οδηγήσουν σε κοινωνικό διπολισμό. Οι σύγχρονες εξελίξεις στον «αναπτυγμένο καπιταλισμό» κυρίως στην Ευρώπη αλλά και στην Αμερική οδηγούν στη διαμόρφωση δύο κοινωνικών πόλων στο ευρύτερο πλαίσιο της κλασικής συντηρητικής παράταξης. Ο ένας πόλος για παράδειγμα στις ΗΠΑ εκφράστηκε από τον Τραμπ. Συσπείρωσε το παραγωγικό κεφάλαιο εν αντιθέσει με το χρηματοπιστωτικό. Συσπείρωσε μέρος της εργατικής τάξης που βρίσκονταν σε αντίθεση με τους μετανάστες. Συσπείρωσε τον κλασικό δεξιό αμερικανό που φοβάται την εξέλιξη και τις αλλαγές. Ο άλλος πόλος με εκφραστή την Χίλαρι Κλίντον εμμέσως αλλά σαφώς πήρε θέση υπέρ του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και της Wall Street. Εξέφρασε το λευκό μορφωμένο εργαζόμενο που θέλει ελευθερίες και δικαιώματα. Εξέφρασε μεγάλο μέρος των επισφαλώς εργαζόμενων ( precariato ), και νέες παραγωγικές δυνάμεις που ασφυκτιούν.
 Αντίστοιχα αλλά όχι ίδια είναι η εξέλιξη στη Γαλλία μεταξύ Μακρόν και Λεπέν. Με δεδομένο ότι παραδείγματα υπάρχουν αρκετά αλλά διαφέρουν από χώρα σε χώρα με βάση εθνικές, ιστορικές, κοινωνικοοικονομικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες, πρέπει να σημειώσουμε την ελπιδοφόρα ενδυνάμωση του Σάντερς στις ΗΠΑ του Μελανσόν στη Γαλλία και του Κόρμπιν στο Ηνωμένο Βασίλειο.
 Στη χώρα μας ειδικότερα οι δύο πόλοι θα έχουν άλλα χαρακτηριστικά. Εδώ υπάρχει ο ΣΥΡΙΖΑ που είναι στη Κυβέρνηση. Αλλά εδώ είναι Βαλκάνια…. έχει προηγηθεί εμφύλιος και δικτατορία. Δεν υπάρχει Εθνική αστική τάξη σε συγκρότηση πάρα μόνο μεταπρατικό και παρασιτικό κεφάλαιο. Οι παραγωγικές δομές είναι σε μεγάλη υστέρηση. Προκλήθηκε πολυετής διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ που είχε επίπτωση στη συγκρότηση των κοινωνικών δομών.
 Οι τάξεις και τα στρώματα του Ελληνικού λαού για αμυντικούς λόγους θα διαμορφώσουν δύο πόλους με χαρακτηριστικά μετώπων . Ο ένας πόλος θα συσπειρώσει την οικονομική ελίτ της χώρας , μαζί με τις επιρροές σε μεγάλο μέρος του «λούμπεν προλεταριάτου». Θα συσπειρώσει κάθε πυρήνα της δεξιάς στο κράτος , στους μηχανισμούς καταστολής, και στα Μ.Μ.Ε. Θα συμπεριλάβει τους θιασώτες του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, και της «ελεύθερης αγοράς», καθώς και πολίτες που για λόγους ιστορικούς και οικογενειακούς δεν μπορούν να αποστούν από τη δεξιά .
Ο άλλος πόλος θα συσπειρώσει όλους εκείνους που θέλουν να υπερασπιστούν και να διευρύνουν το κοινωνικό κράτος και την Δημοκρατία. Εκείνους που αγωνίζονται για ελευθερίες και κοινωνικά δικαιώματ . Εκείνους που αγωνιούν για την εξάντληση των φυσικών πόρων και την κλιματική αλλαγή. Όλους εκείνους που προβληματίζονται από τις επιπτώσεις από την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας στην ανθρώπινη αυταξία.
Η συγκρότηση των δυο πόλων δεν θα γίνει μόνο με ταξικά χαρακτηριστικά. Θα γίνει κυρίως με αξιακά κριτήρια και με χαλαρή επιρροή των κομμάτων. Κατά συνέπεια είναι ευθύνη των κομμάτων και συνολικά του πολιτικού προσωπικού να μελετήσουν την διεργασία που συντελείται. Να την αναλύσουν και να την μετεξελίξουν σε πολιτική πρόταση. Αν δεν το μπορέσουν θα ξεπεραστούν. Ιδιαίτερα για τον ΣΥΡΙΖΑ η ευθύνη είναι μεγαλύτερη όχι γιατί είναι κυβέρνηση αλλά γιατί μπορεί και πρέπει να αποτελέσει μοντέλο για ευρύτερες εξελίξεις στην Ευρώπη. Ο ΣΥΡΙΖΑ ως υβριδικό κόμμα της ριζοσπαστικής αριστεράς συμπυκνώνει στις τάξεις του κατά μία έννοια όλα τα ιστορικά ρεύματα της αριστεράς. Τις εμπειρίες τα λάθη, τα επιτεύγματα και τις αποτυχίες. Μπορεί και πρέπει να τα μετεξελίξει σε σύγχρονες επεξεργασίες για να αποτελέσουν το πλαίσιο παρέμβασης και δράσης του προοδευτικού κοινωνικού πόλου.